Witte Donderdag

Een vroegchristelijke muurschildering van een avondmaalscène (Callixtus-catacomben, Rome; late tweede eeuw)
1 april 2021

Het is vandaag Witte Donderdag. Veel christenen herdenken vanavond het Laatste Avondmaal, morgen de executie van Jezus van Nazaret en zondag de opstanding. Wat daarvan de historische waarheid ook zij, het is na twee millennia nog altijd de meest-herdachte gebeurtenis uit de Oudheid en misschien wel uit de hele geschiedenis.

Het is daarom mijn gewoonte erover te bloggen maar de waarheid gebiedt te zeggen dat ik een beetje door mijn stof heen ben, al hoop ik zondag nog even iets over de Grafbasiliek te vertellen, waar de laatste jaren onderzoek is gedaan. U hoeft overigens niet te verwachten dat de resultaten van dat onderzoek nieuw licht op de gebeurtenissen zullen werpen.

Historische Jezus

Ik link vandaag naar wat ouder materiaal. Eerst maar even iets over wat we weten over de historische Jezus: u leest dat hier. Verder behandel ik wat misverstanden daar.

Jezus’ boodschap was dat God persoonlijk de wereld zou komen besturen. In de wereld die zou komen zouden de laatsten de eersten zijn en de eersten de laatsten. Zoals te verwachten zaten de eersten niet op die boodschap te wachten: vandaar dat hogepriester Kajafas Jezus verhoorde en gouverneur Pilatus hem richting kruis stuurde. Of Jezus door Judas werd verraden, daarover valt meer te zeggen en dat doet Cor Hoogerwerf hier. (Hij schreef ook over enkele vertaalkwesties.)

U leest daar iets meer over Jezus’ utopie, daar iets over zijn halachische opvattingen, daar iets meer over zijn titel van gezalfde en daar iets over de problemen die hij onvermijdelijk kreeg met de autoriteiten na de tempelreiniging. Die vormden de aanleiding tot de gebeurtenissen op de laatste vrijdag van Jezus’ leven. Over de martelgang van Pilatus’ paleis naar de plek van Jezus’ executie schreef ik hier. Over de eigenlijke executie schreef ik daar. De graflegging was het onderwerp van dit stukje.

Betekenis

Valt er iets te zeggen over de betekenis van de gebeurtenissen? Voor gelovigen is er een heilshistorische interpretatie, waar een historicus professioneel niets mee kan en waartegen hij dus ook geen bezwaar heeft. De historicus kan wel kijken naar de evangeliën als getuigenis van gewone mensen – vissers, timmerlieden, bedienden en randfiguren – waarover antieke bronnen meestal zwijgen.

Ook valt iets te zeggen over iemand die trouw was aan zijn utopie tot het bittere einde. In een podcast die ik vorig jaar maakte met Max J. Molovich, de TV-correspondent van Sargasso, ging ik daarop in. De reeks podcasts heeft de gouden titel “Succes is voor losers”, heeft vaak een absurdistische inslag maar stond een serieus gesprek niet in de weg. U beluistert het hier en ik schrik zelf altijd weer van mijn eigen stem. Ik ben blij dat Molovich mijn aarzelende formuleringen niet heeft weggeretoucheerd, want over het verleden kunnen we alleen aarzelend spreken.

Kwakgeschiedenis

Dan is er rond Jezus altijd wat kwakgeschiedenis, zoals het boek van Reza Aslan, dat zoveel onzin bevat dat het hier niet valt samen te vatten, zodat ik u maar doorverwijs. Er zal de komende dagen wel iemand leuteren over de Lijkwade van Turijn en die slaat u met dit stukje om de oren. Voor een boek over de historische en dus joodse en dus halachische Jezus waarin de joodse religieuze bronnen door afwezigheid schitteren, kunt u hier terecht. O ja, Jezus was hemafrodiet want we hebben geen aanwijzingen voor het tegendeel.

Tot slot de these van Colin Humphreys dat de evangeliën teveel gebeurtenissen vermelden tussen het Laatste Avondmaal en de Kruisiging om in één etmaal te passen en dat de chronologie dus niet klopt. Jezus zou een andere kalender hebben gebruikt dan de tempelautoriteiten en Witte Donderdag zou op woensdag vallen. Ik leg hier uit wat eraan schort: Humphreys herhaalt daarmee wat Annie Jaubert al eerder beweerd. Er was een tijd dat kwakgeschiedenis in elk geval origineel was maar dat is ook niet meer zo.

Deel dit blog:
De Bergrede: christenvervolging

In mijn reeks over de Bergrede nu de laatste van de zaligsprekingen waarmee deze compositie begint. Dit is de tekst Read more

Cato’s vijgen en het klimaatonderzoek

De Derde Punische Oorlog werd onvermijdelijk toen Massinissa, de koning van Numidië, te machtig werd en dreigde Karthago in te Read more

Caesar dictator

Als ik u zeg dat het ergens in oktober was, als ik toevoeg dat het was in het jaar waarin Read more

De Zuilen van Hercules (in Drenthe)

Het zal u niet onbekend zijn dat de Griekse halfgod Herakles nogal een macho was, hoewel hij méér was dan Read more


Categoriën: Christendom, Jodendom