“Vrouw doet vondst”

9 januari 2021

Je wordt wakker en kijkt even op je telefoon of de wereld nog bestaat. En jawel hoor. Er verbetert niks. Zo was er het artikel waarvan u de kop hierboven ziet. Vrouw doet vondst. Dat is die beroemde vrouw die we ook kennen van “vrouw benoemd als minister”, “vrouw commandeert luchtmobiele brigade” en “vrouw CEO bij groot bedrijf”. Die vrouw heeft het er maar druk mee. En dan doet ze nog archeologische ontdekkingen ook.

Nu kan ik me heus wel voorstellen dat het soms relevant is dat deze of gene vrouw ergens een glazen plafond breekt. Zo heeft Nederland nog geen vrouwelijke premier gehad. In de archeologie is het echter misleidend te benadrukken dat iemand een vrouw is. Archeologie is een wetenschap en in de wetenschap streven ze naar conclusies die zo waar mogelijk zijn, ongeacht wie ze trekt – ongeacht godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of wat dan ook.

Dan punt twee. Het gevonden Romeinse reliëf is 20.000 dollar waard. In Nederland zou dit een schending zijn van de ethische code, die expliciet voorschrijft dat archeologen “zich onthouden activiteiten die de commerciële waarde verhogen of de handel stimuleren in archeologisch materiaal”. Het is natuurlijk geen toeval dat we toch een prijs vernemen, aangezien het onderliggende persbericht naar buiten is gebracht door een veilinghuis.

Punt drie. Het frame “X doet archeologische vondst” is sleets. Meestal is X een kind, een student, een wandelaar – kortom geen professionele oudheidkundige. Zo iemand neemt dan zijn of haar verantwoordelijkheid en werkt mee met de archeologische dienst. Sympathiek frame, daar niet van, maar het begint wat sleets te worden en is inmiddels contraproductief. Mensen lezen de kop, denken te weten wat er staat en lezen niet meer verder.

U merkt met dit laatste punt dat mijn kritiek breder is dan alleen een internet-stukje. Het gaat namelijk elke archeoloog, elke oudheidkundige aan. Het is niet ver van eigen huis, het is niet een obscure website, het is niet slechts de “mensen”-rubriek. We lijden allemaal onder de onjuiste beeldvorming. We hebben echt een probleem doordat we onszelf niet goed uitleggen.

Hoe het moet? Dat is niet moeilijk. Tussen het frame van “blije wetenschap” en het frame van “wetenschap als het ultieme kwaad” ligt het simpele “toon de puzzel”. Archeologie is een wetenschap, wetenschap is het testen van theorieën. Als wetenschapsjournalisten kunnen uitleggen dat een bepaald experiment in de deeltjesfysica dient om het standaardmodel te testen, kan dat ook voor de oudheidkunde. Ik zie geen reden waarom archeologen en andere oudheidkundigen het niet gewoon ook goed kunnen doen.

[Het bericht “Vrouw doet vondst” verscheen oorspronkelijk op Mainzer Beobachter.]

Deel dit blog:
Ongeveer zeven gedachten over inclusiviteit

Zaterdagavond zag ik de film Apollo 11, over de eerste maanlanding. Het viel me op dat er nauwelijks vrouwen en Read more

Hunebed van de dag: D44 (Westenesch-Zuid)

Hunebed D44 bij Westenesch Volgens Herman Clerinx, de auteur van Een paleis voor de doden, lijkt het op twee na Read more

Domitianus (24): Germania Capta

Germania Capta (Rheinisches Landesmuseum, Bonn) De bovenstaande munt is niet te zien op de expositie over de Romeinse keizer Domitianus Read more

Kelten, Hunnen, Avaren, Saksen

Merovingische mantelgesp (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel) Er zijn een paar gebieden waar de oudheidkunde momenteel vooruitgang boekt. Read more