Vechthanen in de arena

31 december 2020

De archeologen die het thermopolium in Pompeï vonden, suggereren dat er kip en gans op het menu stond. Maar zij vonden geen kippenbotjes terug, wel botfragmenten van eend, varken, en geit evenals vis en schelpdieren in potten van aardewerk. Hoe dan ook, kip gold als een echte delicatesse, zo zagen wij reeds in ‘Een kippige kwestie‘. Maar haantjes van het landhoentype zorgden even vaak voor vermaak !

De kampzucht van hanen is spreekwoordelijk. Hanengevechten kennen vooral in de Aziatische landen een eeuwenlange traditie. Men vindt er bovendien de beste vechtrassen.  Uit de schaarse bronnen blijkt dat hanengevechten ook in West-Europa een eeuwenlange traditie kennen.

In Griekenland verschenen de gedomesticeerde hoenders tussen het einde van het 2de millennium en het 1ste millennium v. Chr., terwijl tussen de 7de en de 3de eeuw v. Chr. afbeeldingen van hanen en hennen frequent vaatwerk en munten decoreerden. Sedert de Perzische oorlogen (ca. 5de eeuw v.Chr.) waren hanengevechten in Griekenland een geliefd tijdverdrijf voor de jeugd. Themistokles organiseerde in Athene van staatswege hanengevechten. Het waren publieke vermakelijkheden die de Atheners in het theater van Dionysos of ook in de sportscholen organiseerden. Hun populariteit blijkt uit de talrijke voorstellingen van vechtende hanen op vazen, reliëfs, gemmen, enz. Xenophon vermeldt in Het gastmaal dat men vechthanen knoflook voerde om de strijdlust te vergroten. Wat de Griekse Oudheid betreft, is het voorts bekend dat Rhodos de meest gereputeerde vechthanen voortbracht net als Tanagra en Alexandria.

Ook de Galliërs bezaten hoenders. Caesar vermeldt dat de Britten kippen hielden, weliswaar enkel voor hun plezier. Het is evenwel niet duidelijk of Caesar hier daadwerkelijk hanengevechten mee bedoelt. De aanwezigheid van hoenders in onze gewesten wordt één enkele maal door de archeologie bevestigd. In de (Gallo-)Romeinse samenleving waren hanengevechten erg populair. Zij zijn in zekere zin verwant aan de venationes of de jachten op wilde dieren waarvan de dierengevechten een belangrijk onderdeel waren. Het is dus niet verwonderlijk dat in de stadswijken van bijvoorbeeld Rome ook hanengevechten werden georganiseerd. De voorstellingen op onder meer mozaïeken tonen de populariteit ervan aan. De Romeinen zouden tenslotte artificiële sporen en georganiseerde hanengevechten algemeen geïntroduceerd hebben.

In De Ordine beschrijft St.-Augustinus van Hippo (354-430) een hanengevecht op een erf. Het was voor alle duidelijkheid geen georganiseerd gevecht. Belangrijk zijn echter de vragen die hij in relatie hiermee sgelde: “Waarom vechten hanen?” en “Waarom zijn mensen zo gefascineerd door hanengevechten?” Bijzonder de tweede vraag illustreert hoe dit volksvermaak in de vierde en de vijfde eeuw een ruime belangstelling kende.

Het is opmerkelijk dat St.-Augustinus het hanengevecht in verband bracht met prostitutie. En zo worden hanengevechten een metafoor voor de verlokkingen van het vlees en zonde in het algemeen.

[Deze tekst verscheen eerder op de oorspronkelijke blog van Robert Nouwen]

Deel dit blog:
Historische hernoemingen

Een paar weken geleden deed iemand me een oud kinderboek cadeau, gewijd aan Jan Pieterszoon Coen. Degene die het me Read more

Historische excuses

Wat of ik als historicus en als Amsterdammer nou vond van de historische excuses die burgemeester Halsema onlangs maakte voor Read more

Foto van de dag: de Zon

Zonsondergang op de berg Nemrut [Meer foto’s hier.]

We kunnen de geesteswetenschappen niet langer redden (en dat is ook uw probleem)

Een paar dagen geleden blogde ik over de bedreiging van de oudheidkundige departementen in Sheffield en Halle-Wittenberg. Het gaat nu Read more


Categoriën: Algemeen
Tags: