Twee Armeense duiven

Koghb, relief met twee duiven en Maria (Nationaal Museum van Armenië, Yerevan)
11 november 2020

Dit wonderlijke reliëf komt uit Koghb in het uiterste noorden van Armenië. Het ligt dichter bij de Georgische hoofdstad Tblisi dan bij Yerevan. Onderaan ziet u Maria met het Christuskind; het haar van de moeder is zó afgebeeld dat het lijkt op een aureool. Christelijke kunst is in Armenië onvermijdelijk – het stikt hier van de middeleeuwse kerkjes – maar dit reliëf is ongebruikelijk.

Het aardige is dat van boven twee duiven neerkomen die een kroon aanbieden. Dat is op zich geen ongebruikelijke afbeelding: meestal stelt een neerdalende duif de Heilige Geest voor. Maar daarvan zijn er geen twee. En trouwens, de Heilige Geest brengt doorgaans geen kronen.

Er lopen hier twee motieven door elkaar. Naast de neerdalende Heilige Geest zien we een in feite seculier motief: het kronen van een atleet of een koning met een diadeem. Die kroning is in feite het toewijzen van glorie en roem. Een mooie parallel is te zien in de Grote Grot van Taq-e Bostan, waar twee Victoria’s diademen brengen naar de Sasanidische koning Khusrau. Die diadeem werd vroeger wel aangeduid als “ring of power”, maar die naam is wat in onbruik geraakt na het succes van de Tolkien-verfilmingen van Peter Jackson.

Maar het is wel wat we zien: de Heilige Geest die neerdaalt, maar ook een afbeelding van Christus Koning. Het aardige is dat dit reliëf ontzettend oud is: derde of vierde eeuw, toen er in feite nog geen christelijke sculptuur bestond.  Wat latere christelijke leiders ervan hebben gedacht, is mij niet bekend.

Deel dit blog:
Hannibal op zoek naar wraak

[Dit is het laatste van vier stukjes over het leven van de Karthaagse veldheer Hannibal. Het eerste was hier.]De economie Read more

De Germanen in Bonn

Vorige week bezocht ik de tentoonstelling “Germanen. Eine archäologische Bestandsaufnahme” in het Landesmuseum in Bonn. De organisatoren nemen het begrip Read more

Trajanus, de grote roerganger

Voor de collega’s van Historizon begeleid ik deze week een reis door het Rijnland. We bezochten de gereconstrueerde Romeinse stad Read more

Foto van de dag: Assyrische koningen

Reliëf van de Assyrische koningen Sargon en Sanherib uit Khorsabad (Louvre, Parijs) [Meer foto’s hier.]


Categoriën: Armenië, Christendom, Musea