Aristoteles (Archeologisch Museum Palermo)

Aristoteles 5: Deductie en inductie

12 april 2021

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische school, en het neoplatonisme, maar ook op de Arabische filosofie, via deze route weer op de filosofie van de late middeleeuwen in Europa, en legde hij een grondslag voor de empirische wetenschapsmethode, classificatie en logica. Daarbij weten we tegenwoordig ook veel over andere filosofen dankzij Aristoteles. In deze vijftiendelige serie bekijken we hem in detail. Het eerste deel is hier.]

Enkele slimmerds zullen kritiek hebben op het eerste voorbeeld dat we gaven, waarin we Socrates’ sterfelijkheid wilden bewijzen. Ze zullen zeggen: wat als Socrates nu onverhoopt tot in de eeuwigheid was blijven leven? Hadden we dan moeten concluderen dat Socrates geen mens is? Of is dan de aanname dat alle mensen sterfelijk zijn gewoon niet waar?

Deel:
Categoriën: Griekenland
Aristoteles (Nationaal Archeologisch Museum Athene)

Aristoteles 3: Oordelen

10 april 2021

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische school, en het neoplatonisme, maar ook op de Arabische filosofie, via deze route weer op de filosofie van de late middeleeuwen in Europa, en legde hij een grondslag voor de empirische wetenschapsmethode, classificatie en logica. Daarbij weten we tegenwoordig ook veel over andere filosofen dankzij Aristoteles. In deze vijftiendelige serie bekijken we hem in detail. Het eerste deel is hier.]

En nu wordt het nóg abstracter. Aristoteles hield het niet alleen bij ordening. Hij was ook benieuwd naar de manier waarop we die begrippen, klassen en categorieën hanteren.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Fragmenten uit de "Phaedo" (Rijksmuseum van Oudheden Leiden)

Plato 13: Dualisme

3 april 2021

[Een korte serie over Plato: Plato wordt als filosoof vooral gekend om zijn leer van de ‘vormen’, de naar hem vernoemde relaties zonder seks, en zijn ideale filosofenstaat. Dit is jammer, want Plato’s filosofie gaat zoveel breder en dieper dan dat. In deze zestiendelige reeks bespreken we alle aspecten van zijn filosofie, ook en met name zijn politieke kritieken en psychologie. Het eerste deel is hier.] 

Plato wordt beschouwd als de filosoof die zich afwendde van het fysische en zichtbare, en op zoek ging naar een hogere, achterliggende waarheid.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Alcibiades (Museum van Sparta)

Plato 12: de liefde van Alcibiades

2 april 2021

[Een korte serie over Plato: Plato wordt als filosoof vooral gekend om zijn leer van de ‘vormen’, de naar hem vernoemde relaties zonder seks, en zijn ideale filosofenstaat. Dit is jammer, want Plato’s filosofie gaat zoveel breder en dieper dan dat. In deze zestiendelige reeks bespreken we alle aspecten van zijn filosofie, ook en met name zijn politieke kritieken en psychologie. Het eerste deel is hier.] 

De liefde bedrijven is op zijn tijd dus prima. Maar toch kan seks geen reden zijn om nu dit boek weg te leggen! Want veel belangrijker dan af en toe de koffer in te duiken is het om over filosofie te blijven lezen. Tenminste, als je de woorden van Socrates in ‘Symposion’ aanneemt.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Socrates (Mozaïek uit Apamea)

Plato 11: de liefde van Socrates

1 april 2021

[Een korte serie over Plato: Plato wordt als filosoof vooral gekend om zijn leer van de ‘vormen’, de naar hem vernoemde relaties zonder seks, en zijn ideale filosofenstaat. Dit is jammer, want Plato’s filosofie gaat zoveel breder en dieper dan dat. In deze zestiendelige reeks bespreken we alle aspecten van zijn filosofie, ook en met name zijn politieke kritieken en psychologie. Het eerste deel is hier.] 

Plato is bekend geworden door de uitdrukking ‘een platonische relatie’ – een liefdesrelatie zonder seks. Maar die uitdrukking is nogal misleidend. In het boek ‘Symposion’, dat handelt over de liefde, bepleit Plato helemaal niet dat de mens zich zou moeten afkeren van de fysieke liefde.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Socrates (Museum van Zadar)

Plato 1: adoratie van Socrates

22 maart 2021

[Een korte serie over Plato: Plato wordt als filosoof vooral gekend om zijn leer van de ‘vormen’, de naar hem veroemde relaties zonder seks, en zijn ideale filosofenstaat. Dit is jammer, want Plato’s filosofie gaat zoveel breder en dieper dan dat. In deze zestiendelige reeks bespreken we alle aspecten van zijn filosofie, ook en met name zijn politieke kritieken en psychologie.] 

De filosoof Whitehead beweerde ooit dat de hele westerse filosofie niets meer zou zijn dan een aantal voetnoten bij het werk van Plato. Welnu, dat is zwaar overdreven, maar we kunnen gerust stellen dat de filosofie met en door Plato volwassen is geworden. Plato wordt algemeen beschouwd als de belangrijkste filosoof van de Grieks-Romeinse oudheid en degene met de meeste invloed in latere perioden.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Socrates (Nationaal Museum Kopenhagen)

Socrates 5: de dood van Socrates

20 maart 2021

[Een korte serie over man die in de Grieks-Romeinse traditie wel ‘de vader van de filosofie’ wordt genoemd: Socrates. Het eerste deel is hier.]

Elk kritisch persoon kan vroeg of laat op tegenstanders rekenen, en zo ook Socrates. Op late leeftijd wordt hij aangeklaagd wegens blasfemie en het verpesten van de jeugd. Socrates’ vrienden sporen hem vervolgens aan de stad te ontvluchten, maar Socrates weigert. Zijn plaats is in Athene. In de rechtbank verdedigt hij zich door te betogen dat hij in goddelijke opdracht de zielen van zijn stadgenoten zuivert.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Socrates (Museum van Zadar)

Socrates 4: Socrates als vroedvrouw

19 maart 2021

[Een korte serie over man die in de Grieks-Romeinse traditie wel ‘de vader van de filosofie’ wordt genoemd: Socrates. Het eerste deel is hier.]

In het werk van zijn leerling Plato, vergelijkt Socrates zichzelf regelmatig met een vroedvrouw, het beroep van zijn moeder, dat zij uitoefende nadat zijn vader vroeg gestorven was. Socrates verkondigt zelf geen waarheden, maar probeert als een filosofische vroedvrouw de mensen te helpen waarheden naar buiten te brengen.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Socrates (Mozaïek uit Apamea)

Socrates 3: Anderen over Socrates

18 maart 2021

[Een korte serie over man die in de Grieks-Romeinse traditie wel ‘de vader van de filosofie’ wordt genoemd: Socrates. Het eerste deel is hier.]

We kennen Socrates vooral via het werk van Plato. Waarschijnlijk leek de historische Socrates het meest op de Socrates in Plato’s vroege werk. Hierin zien we Socrates als een horzel om zijn gesprekspartners heen zoemen, hen bestokend met zijn lastige vragen. Deze dialogen hebben vaak geen duidelijke conclusie.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Socrates (Nationaal Archeologisch Museum Napels)

Socrates 2: Wie was Socrates

17 maart 2021

[Een korte serie over man die in de Grieks-Romeinse traditie wel ‘de vader van de filosofie’ wordt genoemd: Socrates. Het eerste deel is hier.]

Een beschrijving van Socrates

Op latere schilderijen wordt hij vaak afgebeeld als een rondbuikige man, om aan te geven hoezeer Socrates een man van de geest was en niet van het lichaam. Maar in werkelijkheid schijnt Socrates een grote kerel geweest te zijn, met een bijzonder gespierd lichaam dat vrijwel ongevoelig scheen voor honger, kou, dronkenschap en slaaptekort. Op dat lichaam stond een lompe lelijke kop, met een oog dat vreemd naar opzij kon draaien.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Tags: ,