Zomaar een mooi zesde-eeuws bootje (Qasr Libya)

Het Narrenschip

4 september 2021

Plato’s dialoog over De Staat, daarover heb ik het nog nooit gehad op deze blog. Terwijl je toch niet kunt zeggen dat het een onbeduidende tekst is geweest. Dus ik geef u eens een citaat uit het vierde boek in de vertaling van Gerard Koolschijn.

Je moet je een schip voorstellen waarop zich het volgende afspeelt. De eigenaar is een forse kerel, sterker dan al zijn bemanningsleden, maar een beetje doof, en hij ziet ook niet zo best, en met zijn kennis van navigatie is het niet veel beter gesteld. Nu krijgt de bemanning onderling ruzie over de koers die het schip moet varen. Ieder vindt zichzelf de aangewezen persoon om het roer te hanteren, hoewel ze het vak nooit geleerd hebben en ook geen papieren hebben om aan te tonen waar en hoe lang ze een opleiding zouden hebben gevolgd. Ze gaan zelfs zover te beweren dat voor het besturen van een schip geen opleiding bestaat en zijn bereid korte metten te maken met iedereen die het tegendeel beweert.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Aristoteles (Palazzo Altemps, Rome)

Aristoteles 13: de Staat volgens Aristoteles

20 april 2021

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische school, en het neoplatonisme, maar ook op de Arabische filosofie, via deze route weer op de filosofie van de late middeleeuwen in Europa, en legde hij een grondslag voor de empirische wetenschapsmethode, classificatie en logica. Daarbij weten we tegenwoordig ook veel over andere filosofen dankzij Aristoteles. In deze vijftiendelige serie bekijken we hem in detail. Het eerste deel is hier.]

Het principe van evenwicht komt ook terug in Aristoteles’ staatsfilosofie. Net als Plato maakt Aristoteles een indeling van staatkundige vormen.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Aristoteles (Palazzo Altemps Rome)

Aristoteles 11: de Deugd volgens Aristoteles

18 april 2021

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische school, en het neoplatonisme, maar ook op de Arabische filosofie, via deze route weer op de filosofie van de late middeleeuwen in Europa, en legde hij een grondslag voor de empirische wetenschapsmethode, classificatie en logica. Daarbij weten we tegenwoordig ook veel over andere filosofen dankzij Aristoteles. In deze vijftiendelige serie bekijken we hem in detail. Het eerste deel is hier.]

In de tijd van Aristoteles was het genezen van ziektes lastig, bij gebrek aan medicijnen. Daarom zochten de Oude Grieken vooral naar methoden om ziektes te voorkomen. De geneeskunde bestond dus voornamelijk uit het vinden van een gezond dieet. De Grieken kenden de gevaren van onmatigheid en hun dieet richtte zich dan ook op evenwicht.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Aristoteles (Nationaal Archeologisch Museum Athene)

Aristoteles 8: de Vormen van Aristoteles

15 april 2021

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische school, en het neoplatonisme, maar ook op de Arabische filosofie, via deze route weer op de filosofie van de late middeleeuwen in Europa, en legde hij een grondslag voor de empirische wetenschapsmethode, classificatie en logica. Daarbij weten we tegenwoordig ook veel over andere filosofen dankzij Aristoteles. In deze vijftiendelige serie bekijken we hem in detail. Het eerste deel is hier.]

Tijdens onze bespreking van Aristoteles’ logica en wetenschap zagen we al dat hij botste met zijn leermeester Plato over wat we beter kunnen vertrouwen: het denken of de waarneming. Waar Plato op het denken gericht was, vertrouwde Aristoteles duidelijk op de waarneming. Op het beroemde fresco De school van Athene, van de Italiaanse renaissanceschilder Rafaël, staan deze filosofen dan ook naast elkaar afgebeeld: Plato wijst naar de hemel en Aristoteles gebaart richting aarde.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Aristoteles (Palazzo Altemps Rome)

Aristoteles 7: de Ziel

14 april 2021

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische school, en het neoplatonisme, maar ook op de Arabische filosofie, via deze route weer op de filosofie van de late middeleeuwen in Europa, en legde hij een grondslag voor de empirische wetenschapsmethode, classificatie en logica. Daarbij weten we tegenwoordig ook veel over andere filosofen dankzij Aristoteles. In deze vijftiendelige serie bekijken we hem in detail. Het eerste deel is hier.]

Bij Plato en eerder kwamen we een term tegen die we nog niet expliciet omschreven hadden: dualisme. Het geloof dat lichaam en geest fundamenteel andere fenomenen zijn.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Aristoteles (Kunsthistorisch Museum Wenen)

Aristoteles 6: de Wetenschapper-filosoof

13 april 2021

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische school, en het neoplatonisme, maar ook op de Arabische filosofie, via deze route weer op de filosofie van de late middeleeuwen in Europa, en legde hij een grondslag voor de empirische wetenschapsmethode, classificatie en logica. Daarbij weten we tegenwoordig ook veel over andere filosofen dankzij Aristoteles. In deze vijftiendelige serie bekijken we hem in detail. Het eerste deel is hier.]

Je moet je bedenken dat in de tijd van Aristoteles nog maar weinig sprake was van systematisch onderzoek. Daarbij sloegen zijn regels van de logica in als een bom. Aristoteles is dan ook de geschiedenis ingegaan als de wetenschapper-filosoof.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Aristoteles (Archeologisch Museum Palermo)

Aristoteles 5: Deductie en inductie

12 april 2021

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische school, en het neoplatonisme, maar ook op de Arabische filosofie, via deze route weer op de filosofie van de late middeleeuwen in Europa, en legde hij een grondslag voor de empirische wetenschapsmethode, classificatie en logica. Daarbij weten we tegenwoordig ook veel over andere filosofen dankzij Aristoteles. In deze vijftiendelige serie bekijken we hem in detail. Het eerste deel is hier.]

Enkele slimmerds zullen kritiek hebben op het eerste voorbeeld dat we gaven, waarin we Socrates’ sterfelijkheid wilden bewijzen. Ze zullen zeggen: wat als Socrates nu onverhoopt tot in de eeuwigheid was blijven leven? Hadden we dan moeten concluderen dat Socrates geen mens is? Of is dan de aanname dat alle mensen sterfelijk zijn gewoon niet waar?

Deel:
Categoriën: Griekenland
Aristoteles (Palazzo Altemps, Rome)

Aristoteles 1: wie was Aristoteles?

8 april 2021

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische school, en het neoplatonisme, maar ook op de Arabische filosofie, via deze route weer op de filosofie van de late middeleeuwen in Europa, en legde hij een grondslag voor de empirische wetenschapsmethode, classificatie en logica. Daarbij weten we tegenwoordig ook veel over andere filosofen dankzij Aristoteles. In deze vijftiendelige serie bekijken we hem in detail.]

Philippus de Tweede, de koning van Macedonië, had een lijfarts, en die lijfarts had een zoon, die 367 jaar voor onze jaartelling op zeventienjarige leeftijd naar Athene trok om onderwijs van Plato te krijgen in diens Academie. Zijn naam was Aristoteles.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Papyrus met citaten uit Plato (Neues Museum Berlijn)

Plato 16: de invloed van Plato

6 april 2021

[Een korte serie over Plato: Plato wordt als filosoof vooral gekend om zijn leer van de ‘vormen’, de naar hem vernoemde relaties zonder seks, en zijn ideale filosofenstaat. Dit is jammer, want Plato’s filosofie gaat zoveel breder en dieper dan dat. In deze zestiendelige reeks bespreken we alle aspecten van zijn filosofie, ook en met name zijn politieke kritieken en psychologie. Het eerste deel is hier.] 

Zoals eerder ter sprake kwam is Plato de meest invloedrijke filosoof uit de oudheid gebleken. Een van de redenen hiervoor is ongetwijfeld dat zijn filosofie zo goed in elkaar zit. Alle aspecten van Plato’s filosofie hangen met elkaar samen. Plato’s kritiek op verschillende politieke systemen loopt zoals we zagen parallel met zijn kritiek op de menselijke psyche. Plato’s ideale psyche hangt weer samen met zijn beeld van de vrijgemaakte geest. En de veronderstelde onsterfelijkheid van de geest correspondeert op zijn beurt met Plato’s denken over een hogere abstracte werkelijkheid.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Plato (Glyptothek, München)

Plato 15: de vormen

5 april 2021

[Een korte serie over Plato: Plato wordt als filosoof vooral gekend om zijn leer van de ‘vormen’, de naar hem vernoemde relaties zonder seks, en zijn ideale filosofenstaat. Dit is jammer, want Plato’s filosofie gaat zoveel breder en dieper dan dat. In deze zestiendelige reeks bespreken we alle aspecten van zijn filosofie, ook en met name zijn politieke kritieken en psychologie. Het eerste deel is hier.] 

Wat betreft de onsterfelijkheid van de ziel meende Plato een rationeel bewijs te hebben gevonden. Zijn argumentatie gaat ongeveer als volgt:

Deel:
Categoriën: Griekenland