Skaras of Arar? (2)

29 januari 2021

Ik schreef gisteren dat Polybios en Livius zo nu en dan woordelijk overeenstemmen en dat in zulke passages de afwijkingen interessant zijn. Mijn voorbeeld was Polybios Wereldgeschiedenis 3.49.6, waar sprake is van een rivier Skaras, terwijl Livius het in Geschiedenis sinds de stichting van de stad 21.31.4 heeft over de Arar.

Op het eerste gezicht heeft die laatste rivier goede papieren. Het is namelijk de naam van de Saône, die bij de samenvloeiing met de Rhône een lang schiereiland vormt. Op die plaats lag de Keltische nederzetting Lugdunum, het huidige Lyon. Het is dus niet zo vreemd dat de eerste die zich over deze kwestie boog, de Italiaanse humanist Niccolò Perotti (1429-1480), de tekst van Polybios gewoon aanpaste: hij vertaalde Skaras met Arar.

Deel:
Categoriën: Algemeen

Skaras of Arar? (1)

28 januari 2021

De Romeinse historicus Livius en zijn Griekse voorganger Polybios stemmen soms woordelijk overeen. Ik heb het voor Hannibals tocht over de Alpen weleens bij elkaar gezet: hier kunt u zien dat ze precies hetzelfde vertellen. Des te leuker zijn natuurlijk de punten waar ze verschillen en concreet denk ik aan een zinnetje uit Polybios (Wereldgeschiedenis 3.49.6) dat overeenkomt met Livius’ Geschiedenis sinds de stichting van de stad 21.31.4. Het gaat om de beschrijving van een eiland tussen de Rhône en de… ja, daar zit dus het probleem. Als u de links naar Polybios en Livius gebruikt, zult u in het Grieks en Latijn Isara lezen, maar dat staat er niet.

De meeste middeleeuwse Polybioshandschriften noemen de tweede rivier Skaras, met als uitzondering een in München bewaarde Byzantijns manuscript dat bekendstaat als de Bavaricus of Monacensis graecus 157. Daar staat Skaros en dat kan alleen een kopiistenfout zijn. Dit handschrift is namelijk een kopie van een verloren voorbeeld dat ook is gebruikt door de klerk die de Vaticanus graecus 1005 vervaardigde, en die noteerde Skaras. Een van de twee kopiisten maakte een overschrijffout en dat zal niet degene zijn geweest die hetzelfde schreef als de andere handschriften. We mogen aannemen dat het Skaras en niet Skaros was wat Polybios schreef.

Deel:

De canon van Livius

11 december 2020

Volgens voorstanders van een historisch canon bestaan er voldoende redenen om het in te voeren. Zij verwijzen naar de falende historische kennis, een zwakke volksidentiteit en een bijhorend gebrekkig burgerschap. Zij zijn hoe dan ook van oordeel dat het hoog tijd is dat men eindelijk afscheid neemt van het postmodernisme dat vijandig staat tegenover de erflaters van de westerse cultuur en dat men een tegengewicht plaatst tegen het heilloze cultuurrelativisme. Daarom moet een historisch canon de sleutelmomenten van de geschiedenis weergeven, de grote gebeurtenissen uit de geschiedenis, de ankerpunten uit ons gedeeld verleden die iedere burger zou moeten kennen. Nederland heeft zijn canon, in Vlaanderen woedt de discussie erover volop.In feite is er weinig nieuws onder de zon. Enkele dagen geleden nam ik Livius nog eens ter hand. In de praefatio vroeg hij zich af hoe een volk dat door dapperheid en heldenmoed zo groot geworden is, zo diep kon vallen? Toen Livius zijn magistrale Ab urbe condita schreef, wilde hij niet zozeer een objectieve geschiedenis van Rome aanreiken, maar eerder het grootse verleden van het Romeinse volk te boek stellen. Zijn ambities lagen niet in de originaliteit of in een kritische benadering van de geschiedenis van Rome. In zijn inleiding omschreef hij dat als volgt:

Je ziet alle mogelijke leerzame voorbeelden als het ware vastgelegd op een schitterend monument vóór je. Daaruit kun je kiezen wat je ter wille van jezelf en van je land wilt navolgen, en wat je uit de weg wilt gaan omdat het in opzet of resultaat verwerpelijk is. (Livius, Ab urbe condita, Praef., vert. F.H. van Katwijk-Knapp, 1997).

Deel:
Tags: