Justinianus en enkele hovelingen (San Vitale, Ravenna)

De duivel in hoogsteigen persoon

15 december 2020

De regering van keizer Justinianus (r.527-565) begon voorspoedig. Generaal Belisarius herstelde het Romeinse gezag over Africa, Sicilië en Italië, er kwam nieuwe wetgeving, en een crisis in Constantinopel kon snel worden bedwongen. De successen konden echter niet aanhouden. Een klimaatramp en een epidemie zorgden voor grote problemen; er was oorlog in het oosten.

Bronnen uit het midden van de zesde eeuw, zoals Jordanes’ dubbele geschiedenis van de Romeinen en de Goten, documenteren de teleurstelling. In deze context zal ook de basis zijn gelegd van de Geheime geschiedenis van Prokopios, die zijn teleurstelling in de keizer ook al documenteerde in de jongere delen van zijn geschiedenis van Justinianus. In de Geheime geschiedenis maakt hij het echter wel heel bont. Hoofdstuk 12 is hier te lezen in de vertaling van Hein van Dolen. Wat betreft het hoofd van Justinianus – zie het vorige stukje.

Deel:
Categoriën: Bron, Byzantijnse Rijk
Justinianus (Venetië)

Het hoofd van Justinianus

15 december 2020

In 1998 was ik voor het eerst in Venetië en uiteraard ging ik naar de San Marco. Ik heb me destijds vergaapt aan de mozaïeken en de paarden, maar heb helaas het Tetrarchenreliëf gemist (het werd gerestaureerd) en heb de bovenstaande buste over het hoofd gezien. Ook bij een tweede bezoek heb ik het portret niet gezien, al kende ik een replica die te beobachten valt in Mainz in het onvolprezen Römisch-Germanisches Zentralmuseum.

Het portret, dat in 1204 uit Constantinopel werd meegenomen toen Kruisvaarders de boel daar plunderden, is gemaakt van porfier, een gesteente dat alleen in Egypte wordt gevonden. Dat maakt de datering simpel: het zal vermoedelijk dateren van vóór de Arabische veroveringen, want daarna nam de export van porfier sterk af. We hebben dus te maken met een vorst die voor pakweg 650 regeerde en inderdaad lijkt de buste op een keizer die we goed kennen: Justinianus.

Deel:
Categoriën: Byzantijnse Rijk