Democritus (Capitolijnse Musea, Rome)

De voorsocratici (10): De atoomtheorie

25 februari 2021

[In deze serie behandelen we de belangrijkste voorsocratische filosofen. Deze eerste Griekse filosofen worden ook wel ‘de natuurfilosofen’ genoemd, en leefden in de vijfde en vierde eeuw voor onze jaartelling. Het eerste deel is hier.]

De deeltjes van Leucippus en Democritus

Leucippus leefde in Griekenland, in Thracië, de Griekse landkromming naast het huidige Istanbul.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Een filosoof (Louvre, Parijs)

De voorsocratici (9): Empedocles en Parmenides

24 februari 2021

[In deze serie behandelen we de belangrijkste voorsocratische filosofen. Deze eerste Griekse filosofen worden ook wel ‘de natuurfilosofen’ genoemd, en leefden in de vijfde en vierde eeuw voor onze jaartelling. Het eerste deel is hier.]

Empedocles: het multitalent van Sicilië

In de vijfde eeuw voor onze jaartelling leefde de in de Griekse koloniën op Sicilië geboren filosoof Empedocles.

Deel:
Categoriën: Algemeen, Griekenland, Italië
Portret van een filosoof (Afrodisias)

De voorsocratici (8): Anaxagoras en Parmenides

23 februari 2021

[In deze serie behandelen we de belangrijkste voorsocratische filosofen. Deze eerste Griekse filosofen worden ook wel ‘de natuurfilosofen’ genoemd, en leefden in de vijfde en vierde eeuw voor onze jaartelling. Het eerste deel is hier.]

Alles zit in alles

We gaan nu drie filosofieën behandelen die probeerden het probleem van Parmenides op te lossen. Parmenides stelde: hoe kan verandering plaatsvinden in een wereld waarin iets niet zomaar kan veranderen in iets anders?

Deel:
Categoriën: Griekenland
Heraclitus (Museo archeologico nazionale, Napels)

De voorsocratici (5): Heraclitus

20 februari 2021

[In deze serie behandelen we de belangrijkste voorsocratische filosofen. Deze eerste Griekse filosofen worden ook wel ‘de natuurfilosofen’ genoemd, en leefden in de vijfde en vierde eeuw voor onze jaartelling. Het eerste deel is hier.]

De kluizenaar uit Efeze

De filosoof Heraclitus minachtte de hele mensheid. Hij leefde het liefst in eenzaamheid, als kluizenaar. Hij schreef één of meerdere boeken, maar die zijn helaas verloren gegaan. Net als eigenlijk alle voorsocratische boeken kennen we hem uitsluitend via citaten die zijn overgeleverd door latere schrijvers.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Een antieke filosoof (Museum van Epidaurus)

Filosofie in Rome 4: De midden-stoa (1)

5 januari 2021

[Tijdens het Hellenisme ontstonden nieuwe filosofische scholen, naast de al gevestigde scholen van de Platoonse Academie, en de Peripatetische school van de volgelingen van Aristoteles. In deze serie behandelen we deze filosofische stromingen, en bekijken we hoe de filosofen zich tot elkaar verhielden. In deze reeks van vijf afleveringen: Griekse filosofie in Rome. Het eerste deel is hier.]

De filosofen die het best met dit wereldbeeld van totale fysische samenhang uit de voeten konden, waren de stoïcijnen. In het tijdperk dat we nu behandelen – de laatste eeuwen voor onze jaartelling – komen we de stoïcijnen van de zogeheten middenstoa tegen.

Deel:
Heraclitus (Museo archeologico nazionale, Napels)

De vroege stoa 5: stoïcijnse en aristotelische logica

26 december 2020

[Tijdens het Hellenisme ontstonden nieuwe filosofische scholen, naast de al gevestigde scholen van de Platoonse Academie, en de Peripatetische school van de volgelingen van Aristoteles. In deze serie behandelen we deze filosofische stromingen, en bekijken we hoe de filosofen zich tot elkaar verhielden. In deze derde reeks van vijf afleveringen: de vroege Stoïcijnen. Het eerste deel is hier.]

Als het gaat om logica en wetenschap verschilden de stoïcijnen echter fundamenteel van insteek met eerdere filosofische scholen.

Deel:
Categoriën: Hellenisme
Heraclitus (Museo archeologico nazionale, Napels)

De vroege Stoa 2: de Natuur

23 december 2020

[Tijdens het Hellenisme ontstonden nieuwe filosofische scholen, naast de al gevestigde scholen van de Platoonse Academie, en de Peripatetische school van de volgelingen van Aristoteles. In deze serie behandelen we deze filosofische stromingen, en bekijken we hoe de filosofen zich tot elkaar verhielden. In deze derde reeks van vijf afleveringen: de vroege Stoïcijnen. Het eerste deel is hier.]

Wat de natuur betreft herkende Zeno zich meer in het standpunt van de tweehonderd jaar eerder levende filosoof Heraclitus, dan in dat van de cynici. Van Heraclitus leent Zeno het idee dat onze wereld een continu veranderende wereld is, en zich daarbij laat leiden door natuurwetten. Deze natuurwetten vormen volgens Heraclitus de ware aard van de Natuur, die hij als God beschouwde.

Deel:
Categoriën: Hellenisme