Matilo

We kunnen de geesteswetenschappen niet langer redden (en dat is ook uw probleem)

7 juni 2021

Een paar dagen geleden blogde ik over de bedreiging van de oudheidkundige departementen in Sheffield en Halle-Wittenberg. Het gaat nu snel met de sloop van de oudheidkunde, want hier is de volgende: het klassiek instituut van de Howard-universiteit in Washington. De onvermijdelijke petitie vindt u daar.

Ik ben te kwaad om een fijn stukje te schrijven.

Deel:
Categoriën: Algemeen

Naar de opera in het Colosseum

17 januari 2021

Het Colosseum te Rome is altijd één van mijn favoriete monumenten geweest. Telkens als ik er kom, loop ik er eens binnen, de geschiedenis opsnuiven. Vanop één van de bovenverdiepingen heb je een schitterend zicht op de triomfboog van Constantijn en de tempel van Venus en Roma waarlangs de Romeinen eertijds over de Via Sacra richting de boog van Titus en het Forum Romanum wandelden. Tegenwoordig is de publieke ruimte rond het reusachtige amfitheater iedere mooie zondag een favoriete verzamelplaats voor talrijke Romeinen en Romeinsen die er zelf graag een gezellige namiddag doorbrengen. Het is er steeds een grote drukte. Het Ministeri per i beni e le attività culturali et per il turismo laat nu weten dat minister Dario Franceschini de arena grondig wil aanpakken om zo het Colosseum nog aantrekkelijker te maken voor bezoekers en cultuurevenementen (Lees hier).

Ondertussen krijgt de Ludus Magnus, de gladiatorenkazerne die in de schaduw van het Colosseum ligt, echter nauwelijks aandacht. De restanten, die gedeeltelijk werden opgegraven maar toch de structuur duidelijk weergeven, liggen er wat desolaat bij. De inauguratie van het reusachtige Flavisch amfitheater in 80 n.C. ging uiteraard gepaard met schitterende gladiatorenspektakels. Het was het grootste ter wereld en de spelen bij de opening duurden maar liefst 100 dagen. Ter gelegenheid van de inhuldiging door keizer Titus in 80 n.C. schreef Martialis een reeks gedichten, nu bekend als het Liber Spectaculorum. In dit bundeltje, schets de auteur op scherpe en treffende wijze de typisch Romeinse mentaliteit. De inspiratie moest hij uiteraard niet ver zoeken. Tijdens de regering van keizer Traianus trad hier ook een Tunger in het strijdperk, namelijk een zekere M. Ulpius Felix. Hij was een mirmillo, beroemd wegens het spektakel dat hij bracht met zware en brute gevechten. Zijn mooie grafurne wordt tegenwoordig bewaard in de Galeria Colonna. De laatst bekende voorstelling in het Colosseum werd gehouden in 523.

Deel:
Categoriën: Romeinse Keizerrijk

Erfgoeddelicten

13 januari 2021

Kijk, het is zo ingewikkeld niet. Mensen willen allemaal verschillende dingen en als ze die dingen ook allemaal gaan doen, dan wordt het een reuze janboel. Om dat te vermijden zijn er wetten. En aangezien je, als je je daar niet aan houdt, de samenleving beschadigt, zijn er ook straffen. Je kunt je dus maar beter aan de wet houden, want niet alleen vermijd je zo een bekeuring, een taakstraf of een verblijf in de gevangenis, je vermijdt ook dat je je medemensen benadeelt.

Zo is het ook met de erfgoedwetgeving. Als je, om eens een niet willekeurig voorbeeld te noemen, erop wordt betrapt met een metaaldetector te zijn wezen zoeken in een gebied waar dat is verboden, kan je erop rekenen dat je je bij de rechter moet verantwoorden. Als dan ook nog blijkt dat je een Keltisch wagengraf hebt gevonden en de vondsten hebt geprobeerd te verkopen, in plaats van ze normaal te melden, dan krijg je straf.

Deel:
Categoriën: Algemeen

Zijn we te laat?

12 november 2020

Nederland zucht onder extreem hoge temperaturen. Sinds de hittegolven van 1975 en 1976 is het in ons land niet meer zo warm geweest. Eén ding is zeker: wie de zon aanbidt, hoeft dezer dagen geen verre oorden op te zoeken om lui-lurkend aan een zomercocktail een kleurtje op te doen en vitamine-D bij te tanken.

Al dat zonnegenot heeft echter ook keerzijden. De natuur verdroogt en op de Veluwe creperen de zwijnen. De zeugen hebben te weinig melk voor hun biggen en omdat de beuken en eiken geen nootjes en eikels maken, wordt het een slecht “mastjaar” voor de dieren. Ónder de grond – en dus buiten ons blikveld – lijkt zich tevens een ramp van andere aard te voltrekken: door de lage grondwaterstand dreigt ons archeologisch bodemarchief te verdrogen. Water heeft immers een conserverende werking; het voorkomt dat organische resten (zoals hout, dierlijk en menselijk botmateriaal) aan de lucht worden blootgesteld.

Deel:
De bovenloop van het aquaduct op het terrein van Museumpark Orientalis

De Nijmeegse aquaductenaffaire

12 november 2020

1.

In het oosten van Nijmegen ligt een oud Romeins aquaduct. De vijver, de geulen en de drie dammen zijn goed vergelijkbaar met antieke waterleidingen als die in Dorchester en Tongeren, maar er zijn weinig concrete vondsten gedaan. Hout, het materiaal waarmee de eigenlijke waterloop was gebouwd, is nu eenmaal vergankelijk en kan niet meer worden opgegraven.

Het is daarom begrijpelijk dat er een stevige discussie is losgebarsten of de vijver, geulen en dammen wel door de Romeinen zijn aangelegd. Aanvankelijk waren het sceptische burgers die vragen stelden; later kwamen daar journalisten bij; daarna gaf de Nijmeegse Rekenkamer advies; tot slot oordeelde de Nijmeegse politiek dat er geen reden was tot twijfel. De affaire interesseert me, maar niet om de vraag of er werkelijk een aquaduct is geweest. Voor zover we weten, was het er. Voor zover we weten, is de kritiek onterecht. Daarom is de scepsis zo boeiend. De Nijmeegse archeologen betalen namelijk voor fouten die niet zij hebben gemaakt.

Deel: