Fragmenten uit de "Phaedo" (Rijksmuseum van Oudheden Leiden)

Plato 13: Dualisme

3 april 2021

[Een korte serie over Plato: Plato wordt als filosoof vooral gekend om zijn leer van de ‘vormen’, de naar hem vernoemde relaties zonder seks, en zijn ideale filosofenstaat. Dit is jammer, want Plato’s filosofie gaat zoveel breder en dieper dan dat. In deze zestiendelige reeks bespreken we alle aspecten van zijn filosofie, ook en met name zijn politieke kritieken en psychologie. Het eerste deel is hier.] 

Plato wordt beschouwd als de filosoof die zich afwendde van het fysische en zichtbare, en op zoek ging naar een hogere, achterliggende waarheid.

Deel:
Categoriën: Griekenland
De Atheense Volksvergadering wordt gekroond op een reliëf uit het Agoramuseum, Athene

De sofisten 4: Relativisme als basis voor democratie

8 maart 2021

[In deze serie behandelen we de Griekse sofisten. Deze Atheense relativistische filosofen werden vaak gezien als amorele profiteurs, en eigenlijk geen echte filosofen. Zeer onterecht: zij introduceerden de politiek in de filosofie, en namen vooruitstrevende relativistische standpunten in over taal en moraal die bijna postmodern overkomen. Reden genoeg om ze eens nader te bekijken. Het eerste deel is hier.]

Wat je wellicht opvalt aan het gefilosofeer van Protagoras en Gorgias, is hoeveel ze eigenlijk van hun voorgangers verschillen. Heraclitus, Parmenides en Empedocles hielden zich vooral bezig met de natuur, en hoe die in elkaar zou zitten. Protagoras en Gorgias wendden zich radicaal tot de mens en zijn meningen.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Een Boeddha uit de laat-hellenistische site Fayaz Tepe (Nationaal Museum van Oezbekistan, Tasjkent)

De voorsocratici (11): Parmenides, Heraclitus en Boeddha

26 februari 2021

[In deze serie behandelen we de belangrijkste voorsocratische filosofen. Deze eerste Griekse filosofen worden ook wel ‘de natuurfilosofen’ genoemd, en leefden in de vijfde en vierde eeuw voor onze jaartelling. Het eerste deel is hier.]

Reductionisme en materialisme

Tot in de negentiende eeuw was men er nog van overtuigd dat de filosofie pas ten tijde van Socrates tot wasdom was gekomen, maar tegenwoordig worden de natuurfilosofen beschouwd als degenen die het werkelijke fundament legden voor het westerse denken.

Deel:
Democritus (Capitolijnse Musea, Rome)

De voorsocratici (10): De atoomtheorie

25 februari 2021

[In deze serie behandelen we de belangrijkste voorsocratische filosofen. Deze eerste Griekse filosofen worden ook wel ‘de natuurfilosofen’ genoemd, en leefden in de vijfde en vierde eeuw voor onze jaartelling. Het eerste deel is hier.]

De deeltjes van Leucippus en Democritus

Leucippus leefde in Griekenland, in Thracië, de Griekse landkromming naast het huidige Istanbul.

Deel:
Categoriën: Griekenland
Een filosoof (Louvre, Parijs)

De voorsocratici (9): Empedocles en Parmenides

24 februari 2021

[In deze serie behandelen we de belangrijkste voorsocratische filosofen. Deze eerste Griekse filosofen worden ook wel ‘de natuurfilosofen’ genoemd, en leefden in de vijfde en vierde eeuw voor onze jaartelling. Het eerste deel is hier.]

Empedocles: het multitalent van Sicilië

In de vijfde eeuw voor onze jaartelling leefde de in de Griekse koloniën op Sicilië geboren filosoof Empedocles.

Deel:
Categoriën: Algemeen, Griekenland, Italië
Een filosoof (Museum van Selçuk)

Filosofie in Rome 3: Hellenistische natuurkunde

4 januari 2021

[Tijdens het Hellenisme ontstonden nieuwe filosofische scholen, naast de al gevestigde scholen van de Platoonse Academie, en de Peripatetische school van de volgelingen van Aristoteles. In deze serie behandelen we deze filosofische stromingen, en bekijken we hoe de filosofen zich tot elkaar verhielden. In deze reeks van vijf afleveringen: Griekse filosofie in Rome. Het eerste deel is hier.]

Vanuit een breder perspectief gezien adopteerden de Romeinen van de Griekse filosofieën vooral datgene wat hun het best uitkwam. In plaats van strijd, ontstond er zowaar hier en daar wat consensus … bijvoorbeeld als het ging om denkbeelden over de natuur.

Deel: