Altar frontal from Mosoll

De drie koningen en hun namen

6 januari 2022

De evangeliën staan vol namen van personen die met de centrale figuur, Jezus van Nazareth, in contact zijn geweest: zijn voorouders tot Abraham (Mt. 1); zijn broers Jacobus, Jozef, Judas en Simon (Mc. 6.3); verdere familieleden, zoals Joachim en Elisabet en haar zoon, de latere Johannes de Doper; zijn apostelen, waarvan meerderen met de naam van hun vaders; gezagsdragers zoals Herodes en zijn opvolger Archelaüs, de gouverneur Pontius Pilatus, de hogepriesters Annas en Kajafas; Simon van Cyrene, die het kruis helpt dragen en tal van mensen die door hem zijn genezen of waarmee hij in gesprek kwam. Zelfs de eigenaar van het graf waarin hij te ruste werd gelegd wordt met name genoemd, Jozef van Arimathea, “een voornaam raadsheer” (Mc. 15.43). Hierdoor wordt Jezus’ leven weergegeven als een historisch verslag, niet als een mythisch verhaal. Zo dateert Lucas 2.2 de geboorte in de tijd van keizer Augustus “toen Quirinius gouverneur was van Syrië”. Ook indien dit misschien historisch niet klopt, de bedoeling is duidelijk historiserend. Vrouwen worden ook met hun namen geïdentificeerd, Elisabet, Marta, en verschillende Marias, terwijl in de Griekse historische traditie de namen van vrouwen veelal worden verzwegen: zelfs Plutarchus kon de moeders van Demosthenes of Alcibiades niet achterhalen.

Wikimedia

Op dit schilderij van Ioannis Moskos (1711) biedt een engel Dismas de krans der martelaren

Deel:
Categoriën: Armenië, Egypte, Perzië
Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Geadopteerd en vereeuwigd

18 januari 2021

Keizer Augustus kreeg nogal wat tegenslagen te verwerken bij de keuze van zijn opvolger. Door de dood van zijn neef Marcellus in 23 v.C. blijft het vergiliaanse Tu Marcellus eris… weemoedig klinken. Elf jaar later adopteerde de princeps Gaius en Lucius, zonen van zijn dochter Julia en Agrippa, maar ook zij zouden jong sterven. Lucius was 19 toen hij in Marseille in 2 n. C. aan een ziekte overleed, anderhalf later geraakte de 24-jarige Gaius in Lycië zwaar gewond en stierf op 21 februari 4 n.C. “Het overlijden van Gaius en Lucius heeft hem niet gebroken – C. Lucique casu non adeo fractus,” schrijft Suetonius in Augustus’ bio (65.2 – vert. Daan den Hengst).

Blijkt nu dat Lucius en Gaius nog lang na hun dood het spel in het theater van Terracina bleven bijwonen. Ze kregen er een standbeeld, waarmee de kuststad op de Via Appia haar aanhankelijkheid aan Augustus bevestigde, lees: haar positie verzekerde. Dat de stad de keizerlijke adoptiefzonen eerde, kwam pas onlangs aan het licht door de vondst van twee inscripties met hun namen op het voetstuk van hun verloren beelden.

Deel:
Categoriën: Romeinse Keizerrijk
Tags:
Cicero (Capitolijnse Musea, Rome)

Cicero 5: nalatenschap

12 januari 2021

[Tijdens het Hellenisme ontstonden nieuwe filosofische scholen, naast de al gevestigde scholen van de Platoonse Academie, en de Peripatetische school van de volgelingen van Aristoteles. In deze serie behandelen we deze filosofische stromingen, en bekijken we hoe de filosofen zich tot elkaar verhielden. In deze reeks van vijf afleveringen: Cicero. Het eerste deel is hier.]

Deugdzaam of niet, Cicero is zelf niet op een prettige manier aan zijn eind gekomen. Zijn politieke betrokkenheid werd hem op het laatst fataal.

Deel:
Categoriën: Hellenisme
Julia (Altes Museum, Berlijn)

Augustus’ eigenzinnige dochter

4 januari 2021

Voor de west-Italiaanse kustlijn, ongeveer op de scheidslijn tussen de regio’s Latium en Campanië, ligt het eilandje Ventotene. In de oudheid stond dit eiland bekend als Pandateria en deed het dienst als oord van ballingschap voor (onder andere) menige vrouw uit het Julisch-Claudius geslacht ten tijde van het Principaat en het Vroege Keizerrijk. De eerste vrouw van deze familielijn die in deze periode hier naartoe werd verbannen, was Julia, de dochter van Augustus, eerste Keizer van Rome.

Een geboorte en een scheiding

Julia werd geboren in 39 voor Christus. Ze was de dochter van Gaius Octavianus, ons nu beter bekend als Keizer Augustus, en diens tweede vrouw Scribonia. In het werk Keizers van Rome van de welbekende biograaf Suetonius (circa 71 – 135 na Christus), lezen we dat Octavianus walgde van het stuitende gedrag van zijn vrouw.

Deel:
Augustus

Vulkanen, burgeroorlogen en macht

15 november 2020

Misschien heeft u het in De Volkskrant gelezen: een vulkaanuitbarsting kan een factor zijn geweest in de enorme bestuurlijke crisis in het Romeinse Rijk na de dood van Julius Caesar. Het originele artikel vindt u hier. Cor Speksnijder vat samen:

Historici dachten al langer dat een vulkaan de oorzaak was van de ongewone klimatologische omstandigheden die worden vermeld in oude schriftelijke bronnen, maar wisten niet zeker waar of wanneer die uitbarsting zich zou hebben voorgedaan. Een internationaal onderzoeksteam … ziet een verband tussen de klimaatomslag in het Middellandse-Zeegebied en een uitbarsting van de Okmok-vulkaan in Alaska, die zich voordeed in 43 v. Chr. De groep trekt die conclusie na analyse van ijskernen die zijn geboord in Groenland en Rusland.

Deel: