Binnenplaats van het paleis in Babylon, met rechts de doorgang naar de troonzaal

De troonzaal in Babylon

24 oktober 2021

Binnenplaats van het paleis in Babylon, met rechts de doorgang naar de troonzaal

Je kunt niet zinvol over de Oudheid schrijven als je de oude landen niet hebt bezocht. Het helpt te weten dat je vanaf de Kerameikos, waar Perikles een beroemde toespraak heeft gehouden, de Akropolis kunt zien liggen. Wat geldt voor Griekenland, geldt voor Irak. Ik ben blij dat ik in Babylon heb gelopen door de (grotendeels gereconstrueerde) zalen van het paleis van Nebukadnezzar (r.605-562). Hier spelen twee beroemde verhalen uit de Oudheid, namelijk dat over het Feest van Belsassar en dat over de substituutkoning.

Deel:
Categoriën: Jodendom
Artemis en Apollo doden de kinderen van Niobe (Glyptothek, München)

Historische hernoemingen

28 juli 2021

Een paar weken geleden deed iemand me een oud kinderboek cadeau, gewijd aan Jan Pieterszoon Coen. Degene die het me gaf, vroeg zich af hoe lang de Coentunnel nog Coentunnel zou heten en we vroegen ons af of de Coentunnel wel was vernoemd naar de Slachter van Banda. En we hadden het erover dat we eigenlijk niet goed wisten wat we ervan moesten denken. Ja, dat de Amsterdamse Stalinlaan in 1956 is omgedoopt tot Vrijheidslaan, dat was wel logisch. want Stalin was niet alleen een tiran maar er was ook voldaan aan de voorwaarde dat mensen dat wisten. Er moet enig historisch bewustzijn bestaan, er moet enige ijking van historische feiten aan eigentijdse normen zijn, voordat het gaat schuren en een straat wordt hernoemd. Het Vondelpark wordt pas hernoemd als meer mensen Hierusalem verwoest kennen.

Griekse mythen

Ik was het gesprek eigenlijk alweer vergeten toen ik gisteren, dinsdag dus, eraan dacht dat het Apolloproject is vernoemd naar een Grieks-Romeinse godheid die een stuk of wat verkrachtingen op zijn geweten heeft. Nooit eerder bij stilgestaan. Het huidige Artemisproject is vernoemd naar de zus van Apollo, die erop toezag dat de jager Aktaion door zijn eigen honden werd verscheurd. Broer en zus moordden ook de kinderen van Niobe uit, zes meisjes en zes jongens.

Deel:
Categoriën: Algemeen
Sidon, Alexandersarcofaag, detail (nu in de Archeologische Musea van Istanbul)

Foto van de dag: de Alexandersarcofaag

19 juli 2021

Sidon, Alexandersarcofaag, leeuwenjacht (nu in de Archeologische Musea van Istanbul)

[Meer foto’s hier.]

Deel:
Categoriën: Foto, Hellenisme, Musea
Sidon, Alexandersarcofaag, detail (nu in de Archeologische Musea van Istanbul)

Foto van de dag: de Alexandersarcofaag

12 mei 2021

Sidon, Alexandersarcofaag, detail, misschien Hefaistion (nu in de Archeologische Musea van Istanbul)

[Meer foto’s hier.]

Deel:
Categoriën: Foto, Hellenisme, Musea
Aristoteles op een Perzisch tapijt

Aristoteles 15: Aristoteles’ leven en erfenis

22 april 2021

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische school, en het neoplatonisme, maar ook op de Arabische filosofie, via deze route weer op de filosofie van de late middeleeuwen in Europa, en legde hij een grondslag voor de empirische wetenschapsmethode, classificatie en logica. Daarbij weten we tegenwoordig ook veel over andere filosofen dankzij Aristoteles. In deze vijftiendelige serie bekijken we hem in detail. Het eerste deel is hier.]

Aristoteles had zoals gezegd een hechte band met het Macedonische vorstenhuis. Een paar jaar na zijn terugkomst in Athene werd deze stad juist door dit koninkrijk veroverd.

Deel:
Categoriën: Griekenland, Hellenisme

Alexandermozaïek

5 maart 2021

Ik lees dat in Napels het beroemde Alexandermozaïek gerestaureerd wordt. Twee miljoen steentjes op achttien vierkante meter, een momentopname in de Slag bij Issos (Anatolië), november 333 v.C. Zowat twee eeuwen later werd in Pompeji het mozaïek gelegd in het Huis van de Faun. En mocht men dus met slepende voeten achteloos over de Macedoniër en de Pers schuiven. Alexander de Grote versus Darius III, ruiter versus strijdwagen, furie versus angst. Telkens ik in het Nationaal Archeologisch Museum voor het slagveld stond, was ik verwonderd dat in die linkerhelft met zoveel lacunes uitgerekend het gezicht van Alexander bewaard bleef. En dat de verliezende Pers dominanter voorgesteld werd dan de winnaar. En dat Bucephalus naar mij keek. Wie zijn ogen over het mozaïek laat glijden merkt veel op. Merkwaardig vond ik altijd die kale boom op de achtergrond rechts van Alexander. Men zou op grond van die ‘Albero secco’, die Marco Polo vermeldt in Il Milione XXX, de slag hebben gelocaliseerd. Potentialis. Maar dàt zo’n dorre boom daar stond, moet voor Darius een slecht voorteken zijn geweest.

[Oorspronkelijk op de blog van Patrick Lateur]

Deel:
Categoriën: Macedonië, Musea

Alexander in India (3)

9 januari 2021

In de Oudheid meenden Alexanders biografen dat de Macedonische koning was gecorrumpeerd door zijn aanhoudende succes. Vaak vergastten deze auteurs hun lezers op naargeestige beschrijvingen van de wreedheden waarin Alexander zich had verlustigd. De historicus Arrianus is terughoudender, maar ook zijn relaas is gruwelijk.

De terugkeer naar het westen, die ik gisteren al vermeldde, begon met een simpele mars naar de Hydaspes, waar al een vloot in gereedheid was gebracht. Daarmee wilde Alexander naar de Indische Oceaan varen, terwijl op de oevers van de rivier twee legers zouden marcheren. Nog nooit hadden de Macedoniërs een operatie van vloot en leger samen ondernomen, maar de rivieren boden een goede gelegenheid tot oefenen alvorens de troepen, eenmaal aangekomen aan de kust, een soortgelijke maar veel gewaagder operatie zouden uitvoeren door langs de kust van de Oceaan en de Perzische Golf terug te keren naar Babylonië.

Deel:

Alexander in India (2)

8 januari 2021

De twee jaar in Oezbekistan, waarover ik gisteren schreef, veranderden Alexander. In een onbekend land vocht hij tegen een vijand waartegen zijn eigen troepen niets konden uitrichten, terwijl zijn pas in dienst genomen Perzische cavalerie wel successen boekte. Dat leidde tot spanningen en toen Alexander probeerde wijzigingen in het hofprotocol aan te brengen om de Perzen wat meer ter wille te zijn, werd hij door de Macedoniërs tegengewerkt. Toen er versterkingen aankwamen, bleken dat vooral huurlingen uit Griekenland, wat niet op prijs werd gesteld door de Macedoniërs. In een poging de inheemse bevolking voor zich te winnen, trouwde Alexander met de lokale prinses Roxane en bruuskeerde daarmee zijn Perzische maîtresse Barsine en haar familie.

Alexander kon niet alle mensen tegemoet komen en zijn frustratie blijkt uit het radicale karakter van zijn maatregelen. Als Spitamenes werd gesteund door de bevolking, dan moesten die mensen maar worden gedeporteerd. Als er spanningen waren tussen Macedoniërs en Grieken, dan liet hij de laatsten achter als kolonisten. En toen Alexander bij een drinkgelag eens een vriend doodsloeg, was er niets aan de hand, want net als zijn vader Zeus was hij de belichaming van het recht. Het idee was hem aan de hand gedaan door de filosoof Anaxarchos, maar de auteur van een van onze bronnen, Arrianus, plaatste vraagtekens bij het denkbeeld:

Deel:
Alexander de Grote (Antikensammlung, München)

De cynici 4: Doorgedraaide Socrates

15 december 2020

[Tijdens het Hellenisme ontstonden nieuwe filosofische scholen, naast de al gevestigde scholen van de Platoonse Academie, en de Peripatetische school van de volgelingen van Aristoteles. In deze serie behandelen we deze filosofische stromingen, en bekijken we hoe de filosofen zich tot elkaar verhielden. In de eerste vier afleveringen: de Cynici. Het eerste deel is hier.]

Plato noemde Diogenes een doorgedraaide Socrates. Maar toch had Diogenes veel bewonderaars, tot aan Alexander de Grote toe, die Diogenes zelfs zou zijn komen opzoeken. Toen de koning voor Diogenes stond, zei Alexander dat de filosoof hem alles kon vragen waar hij naar verlangde. Waarop de filosoof antwoordde dat hij dan wenste dat de heerser een stap opzij deed, want hij stond in zijn zon.

Deel:
Categoriën: Hellenisme