Romeinse cijfers

Detail van het prijsedict van keizer Diocletianus
17 maart 2021

Een nieuwtje uit Frankrijk: de grote musea gebruiken de Romeinse cijfers niet langer. Het Musée Carnavalet en het Louvre, beide in Parijs, zijn al op die weg gegaan. De reden is dat mensen de cijfers niet meer kunnen lezen. Een stukje algemene ontwikkeling dat verdwijnt.

Het staat niet op zichzelf. Mijn nichtje vertelde me onlangs dat ze de laatste tijd meer was gaan lezen en ik vroeg me af wat ik haar zou aanraden. Even dacht ik aan De komst van Joachim Stiller van Hubert Lampo, maar ik bedacht dat er teveel allusies aan de christelijke beeldentaal in zaten om voor een negentienjarige toegankelijk te zijn. Ik werd daar verdrietig van, want het is een prachtige roman die ik haar graag had aangeraden.

Ik zou, nu ook de Romeinse cijfers behoren tot ontoegankelijk wordend erfgoed, kunnen miepen over het afnemend peil van onze beschaving, maar eerlijk gezegd kan ik om die cijfers geen traan laten. Het is maar een uiterlijk vormpje. De grote schade aan onze cultuur is dat we ons een bijna militant anti-intellectualisme hebben eigengemaakt. Daar hebben we het al eens over gehad, dus ik laat het rusten. Vandaag ben ik eigenlijk vooral verbaasd.

Romeinse cijfers zijn immers ondingen. Ik moet altijd weer nadenken wat is bedoeld met XLVII of XCIX. Lagereschoolsommen als het product van CXIV en LVII min het quotiënt van XLIX en VII zijn ondoenlijk.

En dat brengt me bij de reden van mijn verbazing. Gerbert van Aurillac was, kort voor het jaar 1000, de eerste in West-Europa waarvan we weten dat hij de Arabische cijfers hanteerde. De feitelijke doorbraak was twee eeuwen later en wordt veelal in verband gebracht met Fibonacci’s Liber de abaco. Of het precies zo is gegaan weet ik niet, maar we hebben in elk geval al eeuwen lang geen behoefte aan Romeinse cijfers. Wat ik me dus afvraag, is waarom we ze überhaupt zo lang hebben gebruikt. Was dat alleen maar deftigdoenerij? Ik kan het me haast niet voorstellen.

Uw reactie mag weer in de reageerpanelen. Als u niet ingelogd raakt, volstaat een mailtje en ik zorg dat u de abonnee-status krijgt.

Deel dit blog:
Prinsjesdag, Plinius, Mill en de vergelijkingstheorie

Morgen is het Prinsjesdag en dat is een mooie gelegenheid om het weer eens over vergelijkingstheorie te hebben. Het demissionaire Read more

De Bergrede: christenvervolging

In mijn reeks over de Bergrede nu de laatste van de zaligsprekingen waarmee deze compositie begint. Dit is de tekst Read more

Cato’s vijgen en het klimaatonderzoek

De Derde Punische Oorlog werd onvermijdelijk toen Massinissa, de koning van Numidië, te machtig werd en dreigde Karthago in te Read more

Caesar dictator

Als ik u zeg dat het ergens in oktober was, als ik toevoeg dat het was in het jaar waarin Read more