Reconstructie van kleding

13 november 2020

Het is alweer een tijdje geleden dat ik aankondigde dat we filmpjes wilden gaan maken om uit te leggen hoe oudheidkundigen weten wat ze weten. Dat bleek makkelijker gezegd dan gedaan, maar het project vordert, dankzij de jonge filmmakers van Second Sun, wel degelijk. Langzaam maar zeker, met de nadruk op dat laatste. Er is al een filmpje online over de Lachmann-methode, waarmee classici vaststellen wat de inhoud was van antieke teksten, ook al zijn die overgeleverd in manuscripten vol schrijffouten. Ook is er een filmpje online over de uitspraak van het Latijn. Als je weet hoe die taal heeft geklonken, “werken” antieke gedichten beter.

Hoewel het dus allemaal wat langer duurt dan voorzien, denk ik dat het belangrijk is dit soort dingen uit te leggen. Als mensen eenmaal sceptisch zijn geworden over de Oudheid is het lastig ze nog terug te winnen. Je kunt dan praten als Brugman om te tonen dat de wetenschappelijke methode werkelijk de meest redelijke is, maar critici zullen dan toch vooral hun scepsis gaan projecteren op de methode, zodat de wetenschapscommunicator precies het tegengestelde bereikt van wat hij beoogt. De uitleg van de methode moet er zijn vóór mensen vraagtekens plaatsen. Voorlichting die niet proactief is, is nogal eens te laat.

Vandaag kan ik een filmpje aankondigen over een onderwerp waar momenteel geen enkele controverse over is: hoe zag antieke kleding eruit? Die controverse kan er overigens wel degelijk komen. In Rome woedt een ware oorlog tussen acteurs die zich in pseudo-Romeinse kleding hijsen en met toeristen op de foto gaan. Ik heb zo snel geen foto bij de hand maar adviseer u te kijken in Cuijk voor een vergelijkbaar voorbeeld.

De situatie in Rome is re-enactors, die vrij hoge professionaliteitsstandaards hebben, een doorn in het oog en ze hebben de gemeente Rome ervan weten te overtuigen dat slechte reconstructies van Romeinse kleding negatief afstralen op de stad. Dat leidde tot discussies over de kwaliteit van de reconstructies tussen de re-enactors en de acteurs en, nadat die in het nadeel van de acteurs waren uitgevallen en de acteurs opdracht hadden gekregen te vertrekken uit het historische centrum van Rome, zelfs tot vechtpartijen.

Terug naar Nederland: in Museumpark Orientalis in Berg & Dal bij Nijmegen maakten we bovenstaande opnamen. Met nog een shot in het Valkhofmuseum. Re-enactors Janneke Kluit en Robert Vermaat van re-enactmentgroepFectio” leggen uit waarop ze de reconstructies van hun kleding baseren.

Uiteindelijk gaat het gesprek niet langer over kleding, maar over de wijze waarop keizers zich presenteerden. Ik kan nu wat neuzelen over “the representational turn” in het academische onderzoek, maar dat zal ik u besparen. Kijk liever naar het filmpje en deel het, opdat meer mensen weten dat re-enactment meer is dan een plastic harnas aantrekken en met toeristen op de foto gaan.

[Deze blog verscheen oorspronkelijk in de reeks “Methode op Maandag“.]

Deel dit blog:
Reconstructie van een gebouw

Het is weleens gemeten: wanneer op TV woorden ancient, old of the past vielen, vermindert bij de meeste kijkers de belangstelling. Dat is weleens Read more

Plumbata: de dartpijl van het Late Romeinse Rijk

One-hunderd-and-Eeeeeeeightyyyyy! Bij deze kreet veren doorgaans tienduizenden Nederlanders op van hun stoel, als nationale helden zoals Raymond van Barneveld of Read more

De onverwoestbare reputatie van re-enactment

Er zijn allerlei instellingen en organisaties die de Oudheid uitleggen: musea, verenigingen, gymnasia, archeologische werkgroepen. Maar het meest geliefd zijn Read more

Traditionskern

Ik ben al weken bezig met het lezen van de Getica van de Byzantijnse auteur Jordanes, een tekst over de Read more