Plato 12: de liefde van Alcibiades

Alcibiades (Museum van Sparta)
2 april 2021

[Een korte serie over Plato: Plato wordt als filosoof vooral gekend om zijn leer van de ‘vormen’, de naar hem vernoemde relaties zonder seks, en zijn ideale filosofenstaat. Dit is jammer, want Plato’s filosofie gaat zoveel breder en dieper dan dat. In deze zestiendelige reeks bespreken we alle aspecten van zijn filosofie, ook en met name zijn politieke kritieken en psychologie. Het eerste deel is hier.] 

De liefde bedrijven is op zijn tijd dus prima. Maar toch kan seks geen reden zijn om nu dit boek weg te leggen! Want veel belangrijker dan af en toe de koffer in te duiken is het om over filosofie te blijven lezen. Tenminste, als je de woorden van Socrates in ‘Symposion’ aanneemt.

Maar … dat is een concentratie die zelfs Plato niet altijd lijkt op te kunnen brengen. Nadat Socrates is uitgesproken valt namelijk Alcibiades in dronken staat binnen, de generaal van wie hij ooit het leven redde – ik zei toch dat we hem nog tegen zouden komen?

Deze historische figuur speelde in de toenmalige Atheense politiek een nogal dubieuze rol, en had de status van een mannelijke Mata Hari. Hij trok met de legers van Athene ten oorlog tegen Sparta, maar op andere momenten van zijn leven koos hij de kant van Sparta en voerde hij net zo goed oorlog tégen Athene. En deze switch heeft hij meerdere malen gemaakt.

In de liefde gedroeg hij zich net zo. Mannen, vrouwen, hoeren, hooggeplaatste mensen, het maakte deze playboy allemaal niet uit. En in Athene was algemeen bekend dat Socrates en Alcibiades geliefden waren.

Enfin, op het feest waar de filosofen zo prettig over de liefde filosofeerden valt Alcibiades dus plompverloren binnen en bezingt in kennelijke staat zijn liefde en verlangen naar … Socrates. Deze kan er hartelijk om lachen, maar wijst zijn avances af.

Dit is eigenlijk het einde van het verhaal. Het gezelschap drinkt en praat daarop verder, maar de gesprekken worden steeds onsamenhangender en uiteindelijk valt iedereen in slaap. Alleen Socrates blijft de hele nacht nuchter en wakker. In de ochtend gaat hij naar huis voor een verfrissend bad.

Socrates staat in deze dialoog voor de ideale filosofische en vergeestelijkte mens, die zich richt op het hogere, en onafhankelijk is geworden van zijn driften en passies. Alcibiades daarentegen staat juist voor die driften en passies, voor de lichamelijke mens. Hij wordt gewaardeerd, maar dient zijn plaats te kennen.

Samen vormt dit koppel een platonisch beeld van de mens en zijn innerlijke strijd.

[Deze serie bevat een aantal hoofdstukken van het boek De wereld vóór God, waarin de filosofische stromingen van de oudheid, van China tot Rome, voor de leek zeer laagdrempelig maar toch vrij uitgebreid wordt uitgelegd. Het hele boek is hier te bestellen.]

Deel dit blog:
Het einde van Athene (4)

[Het laatste deel van een reeks over de Dekeleïsche of Ionische Oorlog, ofwel de ondergang van Athene. Het eerste deel Read more

Het einde van Athene (3)

[Het derde, wat lange deel van een reeks over de Dekeleïsche of Ionische Oorlog, ofwel de ondergang van Athene. Het Read more

Het einde van Athene (2)

[Het tweede deel van een reeks over de Dekeleïsche of Ionische Oorlog, ofwel de ondergang van Athene. Het eerste deel Read more

Het einde van Athene (1)

Onlangs schreef ik over de Siciliaanse Expeditie: in 415 v.Chr. probeerde Athene vergeefs Sicilië te veroveren – of althans Syracuse. Read more


Categoriën: Griekenland