Numidische grafstèle

Grafsteen uit Mascula (Algerije), nu in het Amsterdamse Allard Pierson-museum
11 november 2020

Vandaag een Algerijnse inscriptie, dit keer uit Mascula (het huidige Khenchela), die ik fotografeerde in het Amsterdamse Allard Pierson-museum. Deze stèle is zo’n tweehonderd jaar jonger. Terwijl de vorige inscriptie een Romein of een Italiaan documenteerde die in het Punisch een lokale godheid aanbad, is dit keer de godheid geromaniseerd. Hij is bovenaan afgebeeld: dit is Saturnus. De aloude Baal-Hammon, de heerser van het dodenrijk, had een nieuwe naam aangenomen, ongeveer zoals in Gallië de god Lug zich was gaan tooien met de naam Mercurius.

De inscriptie is grappig omdat hij tweemaal lijkt te zijn opgenomen in de Epigraphik-Datenbank Clauss & Slaby (en wel onder de nummers EDCS-46400229 en EDCS-18300278. De tweede geeft de volledige tekst:

T. Fl. T. fil. Quir. T. Fl. Sosandri fratri Valeriano
vixit mesib. III dieb. IIII

hetgeen valt aan te vullen als

Tito Flavio Titi filio Quirina Titi Flavi Sosandri fratri Valeriano
vixit mensibus III diebus IIII

en betekent

Voor Titus Flavius Valerianus, zoon van Titus, uit het kiesdistrict Quirina, broer van Titus Flavius Sosander. Hij leefde drie maanden en vier dagen.

Uiteraard vertelt dit in de eerste plaats iets over kindersterfte in de oude wereld. Eén derde van de baby’s stierf als zuigelingen, van de overlevenden stierf daarna de helft aan de kinderziektes, en wie de twaalf haalde, had daarna een goede kans ook nog vijftig of zestig te worden.

Ook de eigenlijke afbeelding is de moeite waard. We zien geen kind van drie maanden. We zien een man met een boekrol in een toga, een Romeins burger dus, zoals ook aangegeven in de inscriptie, die zijn Romeinse kiesdistrict vermeldt. Het is denkbaar dat de ouders een standaard-grafsteen hebben besteld, zo eentje die de beeldhouwer in het magazijn klaar had staan, maar ik wil kunnen denken dat de verslagen vader en moeder een afbeelding wilden hebben van de jonge man die hun Valerianus nooit heeft mogen zijn.

Deel dit blog:
Curio in Africa

In het eerste stukje schreef ik dat Gaius Scribonius Curio in de zomer van 49 v.Chr. Sicilië verzekerde voor Caesar. Read more

Foto van de dag: Numidisch koningsgraf

Het Numidische koningsgraf van Madghacen [Meer foto’s hier.]

Nog eens Regulus

Een tijdje blogde ik over de expeditie van Regulus, een Romeinse consul in 256/255 v.Chr., naar wat nu Tunesië heet. Read more

Het Numidisch en het Proto-Berber

Een ruim jaar geleden – het was ten tijde van de verkiezingen – reisde ik door Algerije en korte tijd Read more