Naqada-aardewerk

Naqada-II-aardewerk (Neues Museum Berlijn)
14 maart 2021

Het Chalcolithicum ofwel de Kopersteentijd is de periode waarin de grondslagen zijn gelegd voor wat ik even “de beschaving” zal noemen: de levenswijze die gedomineerd wordt door steden, staten, opvallend monumentale gebouwen, beginnende metaalbewerking (eerst koper, daarna ook tin, samen brons), intensiverende interregionale handel, maatschappelijke stratificatie, koningen en uiteindelijk het schrift, dat aanvankelijk alleen werd gebruikt voor de paleis- en tempeladministratie, maar al snel ook voor literaire doelen.

Rond 3000 v.Chr. kunnen we teksten lezen en zijn we van de prehistorie overgegaan naar het volle licht van de geschiedenis. Het proces staat wel bekend als de “Rise of Civilization”, en we zullen er niet over discussiëren of deze beschaafde levenswijze wel zo beschaafd is.

Het is jammer dat we geen teksten hebben over het ontstaan van de stedelijke cultuur, die één van de vier revolutionaire sprongen voorwaarts is in de menselijke ontwikkeling. (De andere drie zijn het ontstaan van de Homo Sapiens, het ontstaan van de landbouw en de Industriële Revolutie.) Simpel gezegd: tegen de tijd dat de mensheid leert schrijven, is een spannend deel van de geschiedenis net afgerond. De tijd die erop volgt, de Oudheid, is ook fascinerend, maar ik ben niet zo vakidolaat dat ik niet weet dat de tijd ervóór belangrijker is.

Deze mooi vaas, te zien in het Neues Museum in Berlijn, is afkomstig uit Egypte, waar archeologen de overgang van een egalitaire agrarische samenleving naar een gestratificeerde staat aanduiden als de Naqada-tijd (genoemd naar de eerste plaats waar dit soort aardewerk is gevonden). Als u het precies wil weten: het is Naqada II, dat wordt gedateerd tussen pakweg 3500 en 3200.  Vroeger wees men erop dat de noodzaak tot waterhuishouding in Egypte had geleid tot steeds grotere waterwerken, en dus tot centraal gezag; een soortgelijk proces werd aangewezen in Mesopotamië. Inmiddels zien we het genuanceerder. Hier is een handig plaatje met een minder monocausale visie.

Ik zal u nu niet lastigvallen met de chemische analyse van het materiaal (al werd het aardewerk in deze tijd langzaam maar zeker beter), en ik vind “Naqada II” wel voldoende precies gedateerd. Wat ik maar gewoon wil zeggen: ik vind dit verrotte mooi.

Deel dit blog:
Pytheas

Ik wou een blogje schrijven maar het werd niet goed. Een filmpje dus maar: het geestige boek van Barry Cunliffe Read more

The Rise of Civilization

Nog maar eens een filmpje in de bloedstollende reeks “Zit een oudheidkundige met de rug naar een boekenkast”: Charles Redmans Read more

Een vroege hunebedvorser

Laat ik eerlijk zijn: ik verwacht niet serieus dat u de recente herdruk van Johan Picardt's Korte Beschryvinge van eenige vergetene Read more

Klimaatcrisis, 2200 v.Chr.

In een eerder stukje in mijn reeks over het handboek oude geschiedenis dat ik, in een recente herdruk, aan het Read more


Categoriën: Egypte, Musea, Prehistorie
Tags: