Morituri te salutant

Naumachie op een fresco uit Pompeii
2 maart 2021

Bijna iedereen heeft wel een idee van wat gladiatoren waren: Romeinse strijders die in arena’s als het Colosseum vochten om de bevolking te vermaken. Die kennis is meestal opgedaan in stripboeken als Asterix, Hollywoodfilms of tv-series. Daardoor zingen veel misvattingen rond over gladiatoren.

Morituri te Salutant

In de Asterix-boeken en in films, maar ook in documentaires, zie je vaak de gladiatoren in een optocht de arena binnengaan en voor de keizer (of de organisator) halt houden om hem te begroeten met de beroemde woorden morituri te salutant (“zij die gaan sterven groeten u”). Deze begroeting wordt vermeld door twee antieke auteurs: Suetonius (Claudius 21.6) en Cassius Dio (61[60].33.3), die allebei verwijzen naar dezelfde gebeurtenis: een door keizer Claudius in het Fuciniusmeer georganiseerde naumachia (zeeslag).

De strijders waren noxii met een doodvonnis, die een zeeslag moesten naspelen tussen de Rhodiërs en de Sicilianen. Toen zij de keizer met die beroemde woorden begroetten, zou Claudius hebben geantwoord met aut non (“of niet”), wat de vechters opvatten als gratie. Dit was echter niet het geval en Claudius beval hun alsnog om te vechten.

Deze zin werd dus uitgesproken door noxii, die inderdaad op het punt stonden in dit gevecht te sterven. Voor gladiatoren, die een kans hadden om een gevecht te overleven, zelfs wanneer zij verslagen waren, zou deze beroemde formulering geen zin hebben gehad.

Deel dit blog:
Valt te weten waar de Drususgracht lag?

In mijn komende boek Hannibal in de Alpen behandel ik een topografisch probleem: hoe bepaal je de locatie van een Read more

De moord op Caesar

Dat Caesar is vermoord, vandaag 2064 jaar geleden, is een van de beroemdste feiten uit de oude geschiedenis en het Read more

De wreedheid van Caligula

Een beroemdste en meest-gelezen teksten uit de Oudheid is de collectie van twaalf keizerbiografieën van Suetonius. Ze zijn toegankelijk, gaan Read more

De aanpassing van de munus

Bijna iedereen heeft wel een idee van wat gladiatoren waren: Romeinse strijders die in arena’s als het Colosseum vochten om Read more


Categoriën: Romeinse Keizerrijk