Lex Spoletina

20 november 2020

In de provincie Umbrië zijn in de negentiende eeuw twee inscripties gevonden die nagenoeg hetzelfde zijn. Ze waren geplaatst in of bij de entree van een lucus, een stuk bos dat aan een god gewijd was. De inscriptie, ook wel bekend als Lex Spoletina, is voor Romeinse begrippen oud: waarschijnlijk is de steen geplaatst rond 241 v. Chr., toen het gebied een Romeinse kolonie werd. De tekst is Oudlatijn.

Onderstaande inscriptie bevindt zich nu in het archeologisch museum Sant’Agata in Spoleto, maar een kopie ervan is nog altijd te vinden in het bos.

Lex Spoletina

Honce loucom/ nequs violatod/ neque exvehito neque/ exferto quod louci/ siet neque cedito/ nesei quo die res deina/ anua fiat eod die/quod rei dinai causa/ [f]iat sine dolo cedre/ [l]icetod seiquis

violasit Iove bovid / piaclum datod / seiquis scies / violasit dolo malo / Iovei bovid piaclum / datod et a(sses) CCC / moltai suntod / eius piacli / moltaique dicator[e]/ exactio est[od]

Vertaling

Niemand mag schade toebrengen aan dit bos; er mag niks verplaatst worden met een kar, er mag niks meegenomen worden uit het bos en er mag niks gekapt worden, behalve op de dag van het jaarlijkse viering; op deze dag mag iemand straffeloos hout kappen, mits het voor de viering is. Wie iets kapotmaakt, moet een rund aan Jupiter offeren ter compensatie; wie iets moedwillig kapotmaakt, moet naast een zoenoffer ook een boete van 300 assen betalen. De opzichter bepaalt welke boete er gegeven wordt en wat er geofferd moet worden.

Literatuur

E.H. Warmington, Remains of Old Latin, archaic inscriptions (1940), Harvard.

[Oorspronkelijk verschenen op Legenda, de blog van Silvia de Wild]

Deel dit blog:
Latijnse, heidense literatuur

Als u iets wil weten over een antieke auteur, pakt u uw telefoon of tablet en zoekt het op. De Read more

Waar komt het woord “religie” vandaan?

Het Nederlandse woord religie komt direct van het Latijnse woord religio, maar wat betekent dat eigenlijk? Uit de oudheid zijn Read more

Etna en Aetna

In deze dagen ging de Etna weer woest tekeer. Je kan dan denken aan de sandaal van Empedokles en aan Read more

Cicero 1: Het begint met ambitie

[Tijdens het Hellenisme ontstonden nieuwe filosofische scholen, naast de al gevestigde scholen van de Platoonse Academie, en de Peripatetische school Read more