Latijnse, heidense literatuur

Manuscript van Vergilius' Bucolica
1 mei 2021

Als u iets wil weten over een antieke auteur, pakt u uw telefoon of tablet en zoekt het op. De Wikipedia biedt u een eerste inleiding tot Ploutarchos en als u wil  weten wat de Wijze van Chaironeia dacht over vleesconsumptie, vindt u zijn essay met een paar klikken in het Grieks, Engels of Frans. Simpel. Nog geen kwart eeuw geleden was het zo makkelijk nog niet en moesten geïnteresseerde lezers zich behelpen met boeken. Er bestonden destijds diverse kennismakingen met de antieke literatuur; zo herinner ik me dat er eens twee tegelijk verschenen, een van Hein van Dolen en een van Ilja Pfeijfer. Allebei niet meer leverbaar want zulke werkjes zijn inmiddels even overbodig als een stoker op een elektrische trein.

Dat wil niet zeggen dat het boek helemaal geen bestaansrecht meer heeft. Voor de tweede lijn van de wetenschapsvoorlichting, waarin we uitleggen hoe we weten wat we weten en tonen waarom een wetenschappelijke opleiding zin heeft, zullen we vooralsnog boeken nodig hebben. Een fijne vorm is de persoonlijke selectie, waarin een ervaren lezer aangeeft wat hij of zij mooi vindt én – en dat is cruciaal – waarom. (Concreet voorbeeld: ik heb net een 842 pagina’s tellend monster over het Aramees liggen; een dunner boek waarin een professor Gzella uitlegt waarop ik moet letten, zou ik minder angstaanjagend vinden.)

Het feest van Saturnus van Piet Gerbrandy is een voorbeeld van het soort voorlichting waar het boek als medium nog zin heeft. Eén, Gerbrandy is geen veilingmeester die alles aanprijst. Hij heeft bijvoorbeeld een duidelijke liefde voor ook de laatantieke letteren, die er anders vaak wat bekaaid van afkomt. Twee, Gerbrandy neemt de lezer serieus. Wat een tricolon is zoek je maar op in de verklarende woordenlijst. Ik denk dat als hij het boek nu maakte, hij ook die lijst achterwege zou laten want hiervoor hebben we het wereldwijde web.

De boekenbranche zijnde de boekenbranche is het boek niet langer leverbaar. Ik denk niet dat er een herdruk zal komen; ik vermoed althans dat Gerbrandy het boek nu niet meer op deze manier zou schrijven. In zijn inleiding geeft hij al aan dat het problematisch is in een boek over de Romeinse literatuur niet ook de Griekse en de christelijke teksten te behandelen. Hij vond destijds dat de Latijnse, heidense literatuur een boek op zichzelf verdiende en daar was in 2007 nog best iets voor te zeggen, maar de DNA-revolutie maakt dit standpunt inmiddels nog problematischer dan destijds.

Dat laat onverlet dat als u geïnteresseerd bent in de Latijnse, heidense literatuur en u meer wil dan de eerstelijnsinformatie van het wereldwijde web, u bij Gerbrandy aan het goede adres bent. Een aanrader dus, deze alweer veertiende aflevering in de bloedstollende reeks “Zit een oudheidkundige met de rug naar een boekenkast”.

Deel dit blog:
The Rise of Civilization

Nog maar eens een filmpje in de bloedstollende reeks “Zit een oudheidkundige met de rug naar een boekenkast”: Charles Redmans Read more

Een andere “Ander”

Wie de Griekse teksten leest over de Skythen of de Romeinse teksten over de Germanen, stuit al op passage waarvan Read more

De ondergang van het Romeinse Rijk

Een van de aardigste boeken die ik de afgelopen jaren heb gelezen, is The Fate of Rome van Kyle Harper. Read more

Een geschiedenis van de Nederlandse archeologie

Ik ken Theo Toebosch al jaren persoonlijk. We doen vergelijkbaar werk en zouden elkaar dus vroeg of laat wel tegen Read more