Kon Jezus lezen en schrijven? (2)

Joodse geleerde met boekrol (Catacombe van Petrus en Marcellus)
20 juni 2021

In het eerste stukje legde ik uit dat de evangeliën weinig beslissends zeggen over de vraag of Jezus kon lezen en schrijven. We zullen deze teksten verder laten rusten. Een andere aanpak is te kijken naar Jezus’ wereld en dan zijn er wel meer dingen te zeggen.

Een vrome timmerman

Het eerste is: Jezus kwam uit een religieus milieu. Dat weten we omdat zowel hijzelf als zijn familieleden heel sprekende namen hebben: een moeder Maria, een vader Jozef, een broer Jakobus, een broer Judas, en een verdere verwant Simon. Ik blogde er al eens over dat dit namen zijn met goede antecedenten in de eerste boeken van de Bijbel, waar u ze tegenkomt als Miriam, Jozef, Jakob, Juda, Simeon. De naam die wij weergeven als Jezus is dezelfde als die van de strijder Jozua.

In vrome kringen als deze was het gebruikelijk minimaal de oudste zoon naar school te sturen. De geletterdheid van de Joden was in de Oudheid spreekwoordelijk. Romeinse soldaten wisten daarom heel goed dat als je een Jood wilde pesten, je zijn boeken kapot moest maken. Dode-Zee-rollen met zwaardhouwen en reparaties bewijzen hoe gehecht Joden eraan waren.

Een tweede punt: Jezus was timmerman. Hoewel Jesus Christ Superstar (“Tables, chairs, and oaken chests would have suited Jesus best.”) en Hollywood anders suggereren, is een timmerman geen schrijnwerker of meubelmaker. Een timmerman, τέκτων, was een bouwkundige, dus iemand met een eigen bedrijf om huizen te bouwen. Reken maar dat zo iemand kon lezen en schrijven.

Gestudeerd?

Tot slot dit. In een passage uit het evangelie van Marcus waarover ik al eens blogde, legt Jezus het gebod “gij zult de Heer uw God beminnen” uit via “gij zult uw naaste beminnen”. Deze redenatiewijze, waarbij de spreker een woord in een zin verduidelijkt door te kijken naar wat het betekent in een andere zin, staat bekend als gĕzērâ šāwâ (“hetzelfde onderdeel”). Het is een van de acht door rabbi Hillel aanbevolen redenatiewijzen en daarvan zelfs het eerste voorbeeld.

Het is aannemelijk dat de auteur van het Marcusevangelie dit vertoon van rabbijnse discussievaardigheid heeft ontleend aan een oudere traditie. Omdat dit het oudste evangelie is, mogen we aannemen dat het beeld van een geletterde en professioneel redenerende religieuze specialist behoort tot de oudste lagen van de traditie. Uiteraard willen we meer en sterker bewijs, maar dat geldt voor álle informatie over de oude wereld.

Deel dit blog:
Was Mohammed een massamoordenaar?

Wie niks van hem moet hebben, wil nog wel eens beweren dat de profeet Mohammed een pedofiel, een krijgsheer en Read more

Nieuws of geen nieuws uit Qumran

Eigenlijk had ik vandaag weer eens willen schrijven over het Nieuwe Testament, want ik beleef veel plezier aan het lezen Read more

Was Mohammed een krijgsheer?

U hoeft tegenwoordig niet lang te zoeken om mensen te vinden die menen dat de profeet Mohammed een ‘krijgsheer’ was. Read more

Kon Jezus lezen en schrijven? (1)

Afgelopen week kreeg ik van collega Marcel Hulspas de vraag voorgelegd of Jezus analfabeet was. Anders gezegd: kon Jezus lezen Read more


Categoriën: Christendom, Jodendom