Hunebed van de dag: G1 (Noordlaren)

Hunebed G1 bij Noordlaren
16 september 2021

Het op één na noordelijkste hunebed in Nederland, hunebed G1, staat ook wel bekend als de Steenberg. In het Gronings is dat natuurlijk zoiets als Stainbarg. Dat is een gebruikelijke naam voor zo’n monumentaal Trechterbekergraf. Overmorgen blog ik over een Drents dorp dat naar een hunebed Steenbergen is genoemd.

We weten dit keer iets over het landschap waar de hunebedbouwers hun grafmonument neerzetten, want in het westen kronkelde de Drentsche Aa en in het oosten de Hunze. Op de landtong daartussen woonden dus mensen. Ze hadden hun akkers vlakbij een klein rond meertje, dat is ontstaan toen een gletsjer zich terugtrok (een “doodijsgat”). Er zijn meer hunebedden bij zulke meertjes, zoals D2 en D35, die liggen bij pingoruïnes.

Het hunebed van Noordlaren is ongeveer 9½ meter lang en ruim vier meter breed. Als je de enorme deksteen ziet, krijg je een idee van de kolossale krachten waarmee gletsjers en andere ijstongen ooit die enorme zwerfkeien moeten hebben verplaatst: deze steen woog een ton of zeventien.

Zeventien ton deksteen op hunebed G1

Er zijn in hunebed G1 een paar boorgaten aanwezig uit de tijd dat mensen de brokken natuursteen nog gebruikten voor dijkverzwaring, maar het buskruit is niet sterk genoeg gebleken. Van der Sanden citeert in zijn Gids voor de hunebedden een negentiende-eeuwse dominee Boeles die er in 1845 enkele woorden aan de gaten wijdde

… opdat niet, na verloop van tijd sommigen zich het hoofd breken met gissingen over den oorsprong en de betekenis dezer gaten, Immers reeds nu maakt men de kleine kinderen wijs, dat de reuzen in dezelve den duim staken, en elkander zo de steenen toewierpen.

Archeologisch onderzoek in de jaren vijftig leverde zo’n 150 stuks aardewerk op, daterend uit 3300-2975 en 2850-2750 v.Chr. Voor dat hiaat ben ik geen verklaring tegengekomen. Ook bleek voor het portaal, dat er nu niet meer is, een graf te zijn geweest. Aan een verkleuring in het zand was te zien dat er een of twee kleine mensen begraven moet zijn geweest.

Hoewel hunebed G1 in een andere provincie staat dan D3 en D4 in Midlaren, is het op loopafstand van die twee. Een kwartiertje wandelen, hooguit.

Tot slot dit: een scherpzinnig man observeerde ooit dat Groningen feitelijk het meest noordelijke Drentse brinkdorp was. Er is inderdaad een soort geologische continuïteit vanuit Drenthe: de strook land tussen Hunze en Aa strekt zich uit tot Groningen. Als er ooit nog een hunebed wordt gevonden in de richting van de stad Groningen, zou in elk geval ik daar niet van opkijken.

Meer weten over de Trechterbekercultuur?

Google Earth: hier (het meertje links is het doodijsgat). Bezocht op 9 augustus 2021, fietsend van Assen naar Groningen.

Deel dit blog:
Hunebed van de dag: D16 (Balloo)

Hunebed D16 bij Balloo Toen ik onlangs een gewaardeerde collega vertelde over deze reeks, zei ze me dat ze die Read more

Hunebed van de dag: D14 (Eexterhalte)

Hunebed D14 bij Eext Tot 1975 leidde een spoorlijntje van Assen via de hunebedden bij Rolde (D17 en D18) en Read more

Hunebed van de dag: D13 (Eext)

Hunebed D13, het op vijftien na noordelijkste hunebed in Nederland, is ook een van de meest merkwaardige. Het is erg Read more

Hunebed van de dag: D12 (Eexteres)

Hunebed D12 is nog geen zeven meter lang en nog geen drie meter breed. Het op veertien na noordelijkste hunebed Read more


Categoriën: Prehistorie