Hoe maak ik een neppapyrus?

12 november 2020

Ik heb het al eerder verteld maar het kan geen kwaad het nog eens uit te leggen: er is geen hogere wiskunde nodig om een papyrus zo te vervalsen dat die geloofwaardig kan doorgaan voor antiek.

Methode één

Voor een eerste oefening kocht ik modern papyrus. Bij Vlieger aan de Amstel was een flink blad te verkrijgen voor nog geen €8,00. Het zag er goed uit. Bij de tekenbenodigdhedenwinkel om de hoek kocht ik voor €3,87 zwarte inkt, voor €1,01 een penhouder en voor €0,70 een pen. In totaal €13,58 dus. Omdat ik zelf niet handig ben in het schrijven van Hebreeuws, combineerde een vriend Leviticus 18.22 en 20.13, de twee verzen uit de Heiligheidscode die aan het tempelpersoneel homoseksuele handelingen verbieden. In ruil voor één lunch in de Brakke Grond, bestaande uit een Westmalle Tripel en een uitsmijter (samen €11,55), zette hij de twee verzen met soepele hand op het schrijfmateriaal. Er is geen forger’s tremor waarneembaar, de aarzeling van een vervalser die niet gewend is een bepaald handschrift te schrijven.

Ik kan het zo geschreven resultaat nu in het zand leggen om ervoor te zorgen dat er wat vuil over de inkt komt te liggen en dan heb ik een product dat er voldoende geloofwaardig uitziet om aan te bieden op de sociale media, waar immers alleen foto’s van het te verkopen materiaal worden getoond. Totale investering: nog geen €26,00.

De zojuist genoemde combinatie van Leviticus-verzen is overigens beproefd: de behoudend-christelijke Amerikaanse verzamelaar Steve Green heeft voor “an especially high purchase price” een perkamentsnipper aangekocht met deze regels, die hem sterkten in zijn eigen opvattingen over seksualiteit en hem alle kritische zin deden verliezen. Het fragment was beter gemaakt dan ik hierboven beschrijf, maar was evengoed vals. We weten niet wie de bedrieger is geweest, maar hij begreep in elk geval wat lokaas is.

Methode twee

Mag bovenstaande vervalsing er dan mee doorgaan, ze valt in het lab te ontmaskeren. Een koolstofdatering zou immers meteen aangeven dat het schrijfmateriaal modern is terwijl een spectrograaf herkent dat de inkt niet antiek is.

Het is dus beter te doen wat vervalsers al doen sinds de Ottomaans-Griekse oplichter Konstantinos Simonides begon zijn vervalsingen te schrijven op perkament en papyrus uit de bibliotheken van de berg Athos: je benut schrijfmateriaal dat stamt uit de Oudheid. Omdat u geen heilige berg bij de hand hebt, koopt u antiek papyrus via de sociale media. Toen ik het afgelopen zomer probeerde, stonden op eBay fragmenten onbeschreven papyrus te koop voor prijzen tussen de $200 en $650. Een koolstofdatering van uw vervalsing zal dus niets opleveren.

Vervolgens maken we inkt: in feite verbrand houtskool (roet, lampenzwart) in water, waaraan Arabische gom is toegevoegd om ervoor te zorgen dat het blijft kleven aan de pen. Houtskool koop je bij de tekenwinkel: voor €6,45 had ik dertig staafjes, die ik tot poeder kon vergruizen door ze tegen elkaar te wrijven. Achteraf bedacht ik dat het makkelijker was geweest de kooltjes te benutten van mijn waterpijp.

Arabische gom was ook niet lastig. Een flesje kostte €7,77, maar er bleken wat moderne conserveringsmiddelen in te zitten die spectrografisch herkenbaar zijn. Het natuurgeneesmiddelenwinkeltje om de hoek bood de brokjes voor €3,55. Even verderop kocht ik bij de Praxis gedemineraliseerd water (€1,99). Het Amsterdamse leidingwater zou immers herkenbaar zijn. Een oplossing van tien gram gom op 100 milliliter heet water bleek niet al te moeilijk te maken, waaraan ik vijf gram houtskool toevoegde. Ik heb het idee dat de verhouding niet helemaal goed is, maar het zal niet heel moeilijk zijn het ideale mengsel te maken. In elk geval maak je een liter spectrografisch onherkenbare inkt voor €11,99.

Door de pen te vervangen door een penseel (€2,03) is het onmogelijk met een elektronenmicroscoop krasjes te zien. Leg de papyrus die u beschrijft niet op materiaal dat sporen zou kunnen nalaten. De valse Artemidorospapyrus werd ontmaskerd door de aanwezigheid van zink. Een houten keukentafel is prima geschikt. Blijft over dat je de forger’s tremor moet verbergen. Ik heb wat zitten oefenen (op het vel moderne papyrus) en nadat ik veertig keer het woord mendax had geschreven had ik het idee dat ik er handigheid in kreeg.

Kortom

Ik heb een leuk weekend gehad met het testen van wat eerstejaarskennis maar heb geen behoefte een “echte vervalsing” te maken. De geur van Arabische gom vind ik ook niet aangenaam. Verder heb ik geen zin oude papyrussnippers te beschadigen ter wille van een blogstukje of vervalsers wat al te wijs te maken. Dus ga ik niet verder met het maken van mijn vervalsing. Wat ik heb willen tonen is dat het materiaal dat je nodig hebt om een laboratoriumtest te ontwijken, binnen ieders bereik is. Ik heb alles aangeschaft binnen een straal van tien minuten.

Talenkennis is ook al niet nodig, zie het voorbeeld van de twee Leviticus-verzen. Wie het toch wil proberen met een verzonnen oude tekst kan vertrouwen ontlenen aan de Artemidorospapyrus, waarvan verschillende oudheidkundigen zeiden dat die geschreven was in te goed Grieks om vervalst te zijn. Toen de politie vorig jaar de exportvergunning van het document controleerde, bleek dat de papyrus destijds nog onbeschreven was.

Summa summarum: het is makkelijk een papyrus te maken die in het lab niet als vals is te herkennen en er bestaan geen methoden om vast te stellen dat een antieke tekst authentiek is. We moeten er daarom serieus rekening mee houden dat een deel van het oudheidkundige databestand vals is. En als u het nog eens wil weten, is hier een filmpje.

Deel dit blog:
Moses Shapira en de Moabitische beeldjes

Vervalsingen volgen de oudheidkunde als een schaduw. Ik heb al weleens beschreven hoe het vak in feite is ontstaan doordat Read more

Moses Shapira en de Deuteronomiumrol

Dat moet ik weer hebben. Dacht ik op één april een leuk stukje te hebben over een vervalser, komt die Read more

De dag waarop de oudheidkunde een robuustere wetenschap werd

Je hebt twee soorten nieuws. Enerzijds de dingen die dit jaar actueel zijn en straks vergeten zijn. Vijf jaar geleden Read more

Heilige katten, een zaak van levensbelang in Egypte

  Waarom zijn heilige katten een zaak van levensbelang in Egypte? Om op die vraag te kunnen antwoorden keren we Read more