Het Ur der Chaldeeën

Hoe Woolleys “deep sounding” in Ur er tegenwoordig uitziet
25 september 2021

Van alle steden uit het oude Nabije Oosten zal “het Ur der Chaldeeën” na Babylon wel het bekendste zijn. Volgens de Bijbel was het de stad waar Abraham vandaan kwam. Uiteraard weet men tegenwoordig aan te wijzen waar het huis van de aartsvader zou hebben gestaan. Het is tenslotte archeologie.

Ontstaan

De stad is werkelijk oeroud. Ze gaat terug tot het vroege Chalcolithicum, de laatste fase van het Neolithicum. Anders gezegd: Ur stamt uit het vroege vierde millennium v.Chr. In Mesopotamië heet dat meestal de vroege Uruk-tijd; die valt ruwweg samen met wat in Egypte Naqada heet. Het klimaat was destijds wat vochtiger dan momenteel en ook het zeeniveau schijnt wat hoger te zijn geweest. Zo kwam het water van de Perzische Golf dichter bij de stad dan tegenwoordig het geval is. Zware overstromingen waren altijd mogelijk en sommige kleiafzettingen in de “deep sounding” zijn door opgraver Woolley zelfs geïnterpreteerd geweest als resten van de Zondvloed.

De “grote harp” van Ur (Museum van Bagdad)

Ur is een van de steden waar men in het vroege derde millennium Sumerisch begon te schrijven, Een koning Mes-ane-pada is gedocumenteerd in de zesentwintigste eeuw v. Chr. Deze heerser kennen we ook uit de Sumerische Koningslijst, die eveneens zijn opvolgers Meš-ki’ag-Nuna, Elulu, en Balulu vermeldt. Ze behoren tot de Eerste Dynastie van Ur, die archeologisch bekend is van schitterende koningsgraven. De beroemde harp komt er vandaan.

De Derde Dynastie van Ur

Ergens rond 2250 v.Chr. verenigde koning Sargon van Akkad – geen mens weet waar Akkad ligt – Mesopotamië. Ook Ur was onderdeel van het Akkadische Rijk. Na de ondergang van dit rijk ten gevolge van een klimaatcrisis, herwon Ur zijn onafhankelijkheid onder een Derde Dynastie. Het was een machtige stad, die het rijk van Sargon herenigde: geruime tijd was Ur de hoofdstad van heel Mesopotamië. Hoewel het Akkadisch inmiddels een door iedere schrijver begrepen taal was, werd het Sumerisch ten tijde van Ur III de kanselarijtaal.

Votiefgift van Ur-Nammu (Chicago Oriental Institute)

Het belangrijkste heiligdom was de tempel (met ziggurat) van de godin Nanna, tegen het einde van het derde millennium gebouwd door koning Ur-Nammu (r.2112-2095 v.Chr.). Zijn opvolger was zijn zoon Šulgi (r.2094-2047), wiens heerschappij is gedocumenteerd in een bewaard gebleven kroniek: CM 48. De volgende koningen waren Amar-Sin (r.2046-2038) en Shu-Sin (r.2037-2029). Het rijk van Ur III viel  uiteen tijdens de regering van Ibbi-Sin (r.2028-2004).

De Ur III- tijd wordt ook wel de “Sumerische Renaissance” genoemd, een naam die impliceert dat het Akkadische Rijk, met zijn Semitische taal, een soort duistere Middeleeuwen zou zijn geweest. Zoals u al vermoedde komt de naam “Sumerische Renaissance” inderdaad uit het Derde Rijk.

Kleitablet met een kadaster (Pergamon Museum, Berlijn)

De IJzertijd

Ook toen Babylon alle steden in het zuiden van het huidige Irak had verenigd, bleef Ur een van de belangrijkste Mesopotamische steden. Als onderdeel van het Babylonische Rijk volgde de stad de ups en downs van Babylon. Omdat het niet ver van de toenmalige zee lag, was het eeuwenlang een belangrijke doorvoerhaven.

Aan het begin van het eerste millennium v. Chr. namen de Chaldeeën de macht over in de omgeving van Ur. Dit volk lijkt door migratie naar het zuiden van Babylonië te zijn gekomen, maar het kan ook zijn dat ze er altijd al zijn geweest maar geen sporen hebben achtergelaten in de geschreven teksten. Hoe dat ook zij, na de instorting van het Assyrische Rijk in de zevende eeuw v.Chr. namen de Chaldeeën de macht over in Mesopotamië. Als de Bijbel de vaderstad van Abraham aanduidt als “het Ur der Chaldeeën”, slaat die bijvoeging op de eerste helft van het eerste millennium, ook als Abraham zelf, volgens de bijbelse chronologie, eeuwen eerder leefde.

De laatste koning van Babylonië, Nabonidus, herbouwde in Ur de tempel van Nanna. Daarna kwam de Perzische overheersing. In 484 v.Chr. steunden steden als Ur en Uruk de Perzische koning Xerxes tegen de Babylonische rebellen Bêl-šimânni en Šamaš-eriba, maar ook al was Ur nu in het gevlei, de stad raakte in verval en werd verlaten. Het heiligdom bleef echter in gebruik en de ziggoerat is nog in de Hellenistische tijd herbouwd.

Ur, met op de achtergrond de ziggurat
Deel dit blog:
De ontdekking van het oudste Irak

De eerste opgravers in Irak waren mensen als Botta, die Nineveh ontdekte; Layard, die de Assyrische hoofdsteden opgroef; Koldewey, die Read more

Abraham uit het Ur der Chaldeeën

Het zal moeilijk te missen zijn: de paus is momenteel in Irak. Op de zaterdag waarop dit stukje online gaat Read more

Foto van de dag: Ziggurat

De ziggurat van Ur. Hoewel ziggurats al vele eeuwen voor Christus werden gebouwd, dateert de tempeltoren in deze vorm uit Read more

Het huis van Abraham in Ur

Daar ben ik toch eigenlijk wel jaloers op, op de paus. Mijn vriendin en ik hebben al anderhalf jaar het Read more


Categoriën: Babylonië, Sumerië