Het hoofd van Justinianus

Justinianus (Venetië)
15 december 2020

In 1998 was ik voor het eerst in Venetië en uiteraard ging ik naar de San Marco. Ik heb me destijds vergaapt aan de mozaïeken en de paarden, maar heb helaas het Tetrarchenreliëf gemist (het werd gerestaureerd) en heb de bovenstaande buste over het hoofd gezien. Ook bij een tweede bezoek heb ik het portret niet gezien, al kende ik een replica die te beobachten valt in Mainz in het onvolprezen Römisch-Germanisches Zentralmuseum.

Het portret, dat in 1204 uit Constantinopel werd meegenomen toen Kruisvaarders de boel daar plunderden, is gemaakt van porfier, een gesteente dat alleen in Egypte wordt gevonden. Dat maakt de datering simpel: het zal vermoedelijk dateren van vóór de Arabische veroveringen, want daarna nam de export van porfier sterk af. We hebben dus te maken met een vorst die voor pakweg 650 regeerde en inderdaad lijkt de buste op een keizer die we goed kennen: Justinianus.

Justinianus regeerde tussen 527 en 565 over de oostelijke delen van het Romeinse Rijk en probeerde de westelijke te heroveren. Zijn troepen waren vrij succesvol: Sicilië, het door de Vandalen overgenomen Tunesië en het door de Ostrogoten beheerste Italië werden veroverd, er kwam een bondgenootschap met de Franken in Gallië en Andalusië werd ontnomen aan de Visigoten. Wel wordt steeds duidelijker dat het midden van Justinianus’ regering werd geteisterd door een klimaatcrisis en een epidemie die in feite de spankracht van het rijk brak en het begin van het einde van de klassieke cultuur inluidde.

Zo illustreert deze buste dus twee eindes van het Romeinse Rijk: enerzijds het moment waarop het onmogelijk werd de aloude omvang te herstellen, anderzijds het moment waarop de laatste hoofdstad, Constantinopel, werd geplunderd en er ook een einde kwam aan de glorie van het Byzantijnse Rijk.

Deel dit blog:
Foto van de dag: Akragas

Een van de Griekse tempels van Akragas, het huidige Agrigento op Sicilië. [Meer foto’s hier.]

Foto van de dag: Struisvogel

Mozaïek van een man met een struisvogel uit Piazza Armerina, Sicilië [Meer foto’s hier.]

Foto van de dag: Paestum

Het graf van de zwemmer, Paestum [Meer foto’s hier.]

Foto van de dag: het Forum Romanum

Het Forum Romanum [Meer foto’s hier.]


Categoriën: Byzantijnse Rijk