Het Gilgameštablet en andere illegale oudheden

Het Gilgameštablet (© Immigration and Customs Enforcement/AP)
14 augustus 2021

Er is weer iets te melden over de heling van illegale oudheden. De trouwe lezers van deze blog kennen de Green-collectie: de verzameling van de Amerikaanse miljardair Steve Green, die zich in het hoofd had gezet een Museum voor de Bijbel te bouwen in Washington en daarbij door roeien en ruiten ging. Hij kocht alles op wat hij in handen kon krijgen. Dat maakte hem tot makkelijk slachtoffer voor al wie uit was op zijn geld. Zo kocht hij valse snippers van de Dode-Zee-rollen, moest hij schikken over de heling van gestolen kleitabletten uit Irak en is een deel van zijn Egyptische collectie inmiddels terug naar Egypte. Green was ook betrokken bij minimaal twee van de zwendelzaken van Dirk Obbink: Eerste-eeuwse Marcus en Sapfo.

Gilgameštablet

En dan is er het Gilgameštablet. Dat is al bijna twintig jaar geleden op de markt gekomen. Het is in 2003 in Londen aangekocht door een Amerikaanse of Israëlische handelaar – ik vind hierover tegenstrijdige informatie – die het kleitablet liet schoonmaken. Daarbij ontdekte hij dat het een fragment bevatte van het Epos van Gilgameš. De handelaar heeft het vervolgens verkocht met de mededeling dat hij het in 1981 had gevonden in een doos vol metaalfragmenten. Dat is dus een valse verklaring. Vervolgens lijkt het tablet enkele keren te zijn doorverkocht. Dat is me nu niet helemaal duidelijk. Zeker is dat het in 2014 bij het Londense veilinghuis Christie’s kwam, waar Green het verwierf.

In september 2019 nam de Amerikaanse overheid het tablet, samen met duizenden andere illegale oudheden, in beslag. Het was immers afkomstig uit een roofopgraving, er was een valse provenance opgegeven en het was tweemaal – in 2003 en in 2014 – illegaal naar de Verenigde Staten gebracht.

Over dit alles had ik al eerder geschreven. Toen werd de handelaar die de valse verklaring opstelde nog geïdentificeerd als de Israëlische handelaar Joseph David Hackmey . Nu lijkt het een anonieme Amerikaan te zijn.

Cornell

Nieuw is dat het tablet, met 17.000 andere Mesopotamische voorwerpen, vorige maand is teruggegeven aan Irak. Nieuw is ook (althans voor mij) dat niet alles afkomstig is uit de Green-collectie. Er zijn ook 5000 illegale oudheden bij die waren aangekocht door de Cornell-universiteit.

Het staat vast dat Green wist dat hij de wet overtrad. Hij heeft althans voor miljoenen geschikt. Inmiddels staat echter ook vast dat hem in dit specifieke geval weinig blaam treft. Christie’s verkocht het hem namelijk met de al in 2003 opgestelde valse verklaring. Eén van de grote vragen is nu of Christie’s ervan op de hoogte was dat die verklaring onjuist was. Bedenk hierbij dat Christie’s ook de betrokken was bij de voorgenomen verkoop van de Sapfo-papyri en dat hierover een rechtszaak loopt. Dit blijft interessant.

De erfgoedwetgeving

Het goede nieuws is dat er nu serieus werk wordt gemaakt van de handhaving van de erfgoedwetgeving. Althans in Amerika. Het laat zich raden dat de handel in illegale oudheden zich nu zal vestigen in landen waar (a) de erfgoedwetgeving minder goed wordt gehandhaafd, (b) de infrastructuur aanwezig is voor de complexe financiële transacties die worden gebruikt om wit te wassen wat zwart is, en (c) academici de handel in illegale oudheden vergoelijken.

Zonder dat ik nu wil voorspellen dat het hier gierend uit de hand zal lopen, wil ik er wel op wijzen dat Nederland zo’n land is.

Deel dit blog:
LIDaR en de gevolgen

Een week of twee geleden blogde ik over de vernieuwing die de oudheidkunde in de twintigste eeuw heeft ondergaan dankzij Read more

Het Gilgameš-tablet in de Green-collectie

Twee weken zonder stukje over de Green-collectie is twee weken niet geleefd, dus vandaag een aflevering in onze reeks over Read more

Domitianus en de christenen

Domitianus (Italica) Twee weken geleden schreef ik over de Fiscus Judaicus, de door keizer Vespasianus ingevoerde en door zijn zoon Read more

Ktesifon

Een iwan (schaduwboog) van het Parthische/Sasanidische paleis Ik schreef gisteren over de Macedonisch-Grieks-Syrisch-Babylonische stad Seleukeia, die in de tweede eeuw Read more


Categoriën: Nog te categoriseren