Het Gilgameš-tablet in de Green-collectie

Kleitablet met een deel van de tekst van het Epos van Gilgameš (niet het stuk dat ik hieronder beschrijf, overigens; Museum van Hattusa)
23 februari 2021

Twee weken zonder stukje over de Green-collectie is twee weken niet geleefd, dus vandaag een aflevering in onze reeks over hoe we niet moeten omgaan met de Oudheid. Korte samenvatting van het voorafgaande: de Amerikaanse verzamelaar Steve Green heeft een gigantische collectie oudheden aangelegd om een bijbels museum op te richten. We hoeven hem niet van altruïsme te verdenken: je koopt oudheden, wacht tot ze meer waard zijn, schenkt ze aan een je eigen museum en profiteert van de belastingaftrek. De Green-collectie ging nog een stap verder. Ze betaalde oudheidkundigen om over de voorwerpen te publiceren, wat de waarde opdreef. Dit was niet alleen financieel aantrekkelijk. Het betekende ook dat mensen die aan de bel hadden moeten trekken, op de eigen loonlijst stonden en een prikkel hadden om de andere kant op te kijken. Inderdaad, de Green-collectie had geleerd van de Enron-affaire.

Hoewel Green zijn best had gedaan de toezichthouders te neutraliseren, kwam uit dat hij veel materiaal had gekocht op de zwarte markt. (Wat dat betekent leest u hier.) Inmiddels is er geschikt: een miljoenenboete en teruggave van kleitabletten aan Irak en papyri aan Egypte. Van sommige voorwerpen, zoals een handvol snippers van de Dode-Zee-rollen, is inmiddels vastgesteld dat het vervalsingen zijn. Maar de Green-collectie heeft nog een laatste kaart in de mouw: je kunt natuurlijk rechtszaken beginnen tegen degenen die jou het materiaal hebben verkocht zonder te zeggen dat het illegaal was.

Misleidde Christie’s de Green-collectie?

Dat speelt momenteel. Het gaat om een kleitablet met een deel van het Epos van Gilgameš. Als ik het goed begrijp is het na de ontdekking – vermoedelijk in 2001 – in handen gekomen van een organisatie uit Jordanië, die het in 2003 doorverkocht aan de Israëlische handelaar Joseph David Hackmey. Die liet het elf jaar later bij Christie’s liet veilen. Daar kocht Green het voor ruim anderhalf miljoen dollar. Lang kon hij er niet van genieten, want het tablet is in 2019 in beslag genomen.

Green beweert nu dat Christie’s hem heeft gezegd dat het tablet al heel lang beschikbaar was. Terwijl het dus feitelijk in handen was van Hackmey. Dat lijkt correct te zijn, aangezien het zou blijken uit de documenten van de inbeslagname, waaruit ook blijkt dat Christie’s ervan op de hoogte was dat de herkomst niet afdoende was gedocumenteerd. Dat spreekt Christie’s nu weer tegen. We zullen er deze zomer wel meer over gaan horen. In combinatie met de rechtszaak rond Obbink belooft het allemaal nog erg interessant te zijn.

Nog even dit

Een stukje over plundering en zwarte handel is niet compleet zonder dat ik benadruk dat ongedocumenteerde stukken nogal eens vals zijn en dat er geen reden is waarom wetenschappers illegaal verworven stukken zouden moeten uitgeven. Primo, er is genoeg ongepubliceerd materiaal, dus ook werk genoeg zonder onduidelijke voorwerpen erbij te nemen. Secundo, door illegaal verworven tabletten uit te geven, blijft een systeem in stand. Tertio, voor elk voorwerp dat wordt uitgegeven, gaat een veelvoud verloren. Cortomo, de uitgave van illegaal verworven stukken dient geen ander doel dan het opdrijven van de verkoopprijs.

Tot slot: lees het Epos van Gilgameš of lees het voor aan uw kinderen. Verrijk niet de criminele sector, verrijk uzelf.

Deel dit blog:
Factcheck: Het Afghanistan van Louise Fresco

Het is ogenschijnlijk triviaal, maar toch: de column van Louise Fresco in het Handelsblad van gisteren, daarover heb ik wat Read more

De Zeevolken: meer problemen

In de vorige vier stukken (één, twee, drie, vier) over de Zeevolken heb ik uitgelegd dat het bewijsmateriaal een consistent Read more

Eigenlijk zou de DNA-revolutie “hermeneutische revolutie” moeten heten

Ik heb het regelmatig over de DNA-revolutie. Dat zou momenteel het belangrijkste thema in de oudheidkunde moeten zijn. Simpel gezegd: Read more

Historische excuses

Wat of ik als historicus en als Amsterdammer nou vond van de historische excuses die burgemeester Halsema onlangs maakte voor Read more


Categoriën: Algemeen