Henri Pirenne: Van Late Oudheid naar Vroege Middeleeuwen

De apostel Paulus. Byzantijns ivoorsnijwerk, gevonden in een Merovingische context (Teseum, Tongeren)
15 april 2021

Nog een derde filmpje in mijn reeks “Zit een oudheidkundige met de rug naar een boekenkast”: dit keer over Henri Pirenne, de grote Belgische historicus. Ik heb al eens eerder over zijn boek Mahomet et Charlemagne geschreven en het is niet zo zinvol dat te herhalen. U leest het hier maar.

Het filmpje duurt een kwartier. Langer dan ik wilde, maar het is dan ook een heel belangrijk boek. Niet om de eigenlijke these: dat de Late Oudheid, met de Merovingen als opvallendste dynastie, overging in de Vroege Middeleeuwen doordat de handel tussen het oostelijk en westelijk bekken van de Middellandse Zee tot stilstand kwam na de Arabische veroveringen. Zonder Mohammed geen Karel de Grote. Dát is weerlegd.

Wat niet is weerlegd is dat de Grote Volksverhuizingen dus niet zo belangrijk waren. Pirenne was zo niet de eerste dan toch een van de eersten die begreep dat de “barbaren” assimileerden. Dit is zo’n gangbare gedachte dat we vergeten zijn dat Pirenne haar ingang heeft doen vinden. Misschien is dat het noodlot van klassieke teksten: dat we ze zó volledig in ons denken opnemen dat we niet meer weten hoe vernieuwend ze ooit waren.

Ik ga in het filmpje ook nog kort in op twee andere boeken in het voetspoor van Mahomet et Charlemagne, namelijk Richard Hodges & David Whitehouse, Mohammed, Charlemagne, and the Origins of Europe (1983) en het al eerder op deze plek geprezen boek van Mischa Meier, Geschichte der Völkerwanderung (2019).

Ziezo. Er zijn nu drie filmpjes. Ik mag “Zit een oudheidkundige met de rug naar een boekenkast” nu echt aankondigen als een reeks. Er komen meer filmpjes: ik heb iets van veertig boeken geselecteerd en zolang Kees Huyser de afwerking blijft doen, is dit een leuk klein bijprojectje.

Deel dit blog:
Asterix & Co

Er zijn twee soorten stripverhalen over de oude wereld, namelijk stripverhalen over de oude wereld die gaan over de oude Read more

Pytheas

Ik wou een blogje schrijven maar het werd niet goed. Een filmpje dus maar: het geestige boek van Barry Cunliffe Read more

Perzen, Grieken en pseudohistorici (2)

Er is veel te zeggen voor de stelling dat Herodotos van Halikarnassos geen historicus is in onze zin van het Read more

Het einde van de Bronstijd

De Late Bronstijd! Ik had retorisch willen vragen welk oudheidkundig thema toch fascinerender kon zijn, maar dan gaat u natuurlijk Read more