Een prijs voor Mischa Meier

24 januari 2021

Er zijn allerlei redenen om literaire prijzen te negeren. Om te beginnen zijn er teveel valse voorwendselen. Onder het mom iets te doen aan cultuur, tuigt de boekenbranche een circus op van nominaties voor long en short lists en wat er nog meer voorafgaat aan de prijsuitreiking. Het doel is het creëren van aandacht voor een zo beperkt mogelijk aantal boeken, aangezien dat op voorraad valt te houden. Voorraden zijn namelijk duur. Geen kwaad woord over de hardwerkende boekverkoper, maar hoe smaller het aanbod, hoe beter voor de winkel en hoe smaller onze cultuur.

Non-fictie

Daarnaast zijn er de non-fictie-prijzen. Die dienen nogal eens om betrekkelijk kleine clubs een persmomentje te geven. De biologenclub reikt een prijs uit voor het beste biologieboek en zo voort. Helaas kent zo’n specialistenclub zelden de eisen voor verantwoorde non-fictie. Nu zal ik meteen erkennen dat termen als Public Understanding of Science, Public Awareness of Science en Public Engagement with Science onaantrekkelijk zijn, maar wetenschappers verwoorden daarmee serieuze inzichten over de wijze waarop ze zoveel mogelijk mensen zo snel mogelijk in contact brengen met zo recent mogelijke inzichten. (Stomtoevallig blog ik er maandag over omdat ik PUS, PAS en PES nodig heb voor een stukje van woensdag.)

Dat zoveel non-fictie-prijzen worden toegekend door clubs die niet weten wat zo’n auteur feitelijk doet, maakt het voor de ontvanger nogal gênant. Het is een van de redenen waarom de VWN werkt aan een non-fictie-prijs, waarbij de jury kijkt of de auteurs het publiek brengen in een gevoel van verstandhouding met de wetenschap.

Oudheidkundige prijzen

Hebben we het over de Oudheid, dan mogen prijzen überhaupt niet bestaan. Oudheidkunde is een geesteswetenschap; geesteswetenschappen dienen om de eigen denkbeelden en waarden te doorgronden; de waarde van de oudheidkunde is dat anderen, vroeger, een zekere grootheid of oorspronkelijkheid hebben gehad waar wij heden ten dage van leren.

Zeker, wij weten méér. Kennisverwerving is cumulatief. Kennis verbindt ons, zoals ik al eens schreef, met eerdere generaties, zoals ze ook de diverse volken en landen verbindt. Tegelijk: als wij meer weten dan onze voorgangers, is het omdat wij staan op de schouders van reuzen.

Om die reden is een oudheidkundige prijs een contradictio in terminis. Het zou impliceren dat wij de gelijken van de reuzen zijn en dat is nu net wat we niet willen overdragen. Een kennismaking met de klassieken is mislukt als je er niet door aan jezelf gaat twijfelen; een goede studie van de Oudheid stelt tevens zichzelf in vraag. Die laatste formulering leen ik van Lieve Van Hoof en Peter Van Nuffelen en komt uit Oud maar niet out.

Mischa Meier

Geen prijzen voor boeken over de Oudheid dus, maar een enkele keer gebeurt het dat een auteur zowel de academische middelen heeft om iets te scheppen dat werkelijk goed is en dat zo iemand ook begrijpt hoe hij iets schrijven moet dat echt goed is. Eén zo’n boek – ik blogde er al over – is de Geschichte der Völkerwanderung. Europa, Asien und Afrika vom 3. bis zum 8. Jahrhundert n.Chr. van Mischa Meier.

Gek genoeg kan ik niet precies benoemen wát er goed is. Tegelijk weet je dat het een kwaliteit bezit die vér uitstijgt boven andere boeken over de Oudheid. (Mental note: Zen and the Art of Motor Cycle Maintenance herlezen.) Een paar aspecten kan ik wel onder woorden brengen. Eén: Meier brengt een overdonderende hoeveelheid informatie samen die meestal in gescheiden publicaties staat. Twee: Meier presenteert niet slechts de feiten maar toont ook de methodische problemen. Hij gaat bijvoorbeeld in op de vraag wat een “volksverhuizing” eigenlijk is als iedereen, zo leert de DNA-revolutie, voortdurend aan het verhuizen is. Hij zorgt dat het publiek het wetenschappelijke aspect begrijpt. Noem het de understanding van Public Understanding of Science, noem het de tweede lijn van goede wetenschapscommunicatie. Drie: hij schrijft prettig.

Dat waren drie benoembare kwaliteiten, maar zoals gezegd is er méér. Wat dat ook zij, ik ben niet de enige die herkent dat dit een ongebruikelijk goed boek is. De Wissenschaftliche Buchgesellschaft heeft Mischa Meier – u raadt het al – een prijs gegeven, de Wissen!-Sachbuchpreis. Nogmaals, ik kan niet precies onder woorden brengen wat het goede van dit boek is, maar dit is echt verdiend.

[Het bericht Een prijs voor Mischa Meier verscheen oorspronkelijk op Mainzer Beobachter.]

Deel dit blog:
De grote volksverhuizingen

Momenteel lees ik de Geschichte der Völkerwanderung. Europa, Asien und Afrika vom 3. bis zum 8. Jahrhundert n.Chr., waarin de Duitse Read more

Het belang van Buijtendorp (2)

Tom Buijtendorp heeft de laatste jaren naam gemaakt met enkele publicaties waarin hij de twee in het vorige stukje beschreven Read more

Even voorstellen: Archeologie Magazine

Archeologie Magazine is een zes keer per jaar verschijnend tijdschrift over archeologie, geschiedenis, cultuur en reizen. Het is het enige Read more

Ongeveer zeven gedachten over inclusiviteit

Zaterdagavond zag ik de film Apollo 11, over de eerste maanlanding. Het viel me op dat er nauwelijks vrouwen en Read more

Tags: