Een koninklijke toerist

Tempe
15 april 2021

Voordat hij in de zomer van 480 v. Chr. Thessalië binnenviel, verzamelde de Perzische koning Xerxes zijn troepen in Therma (het huidige Thessaloniki). Bij het zien van de toppen van Olympos en Ossa, besloot hij de kloof tussen de twee bergen, het Tempe-ravijn waarover ik al eens blogde, te bezoeken. Een van de redenen was om de weg te verkennen. De Griekse onderzoeker Herodotos geeft echter ook een tweede motief aan: de grote koning had grote bewondering voor de grote werken van de natuur.

Het koninklijk bezoek biedt Herodotos de gelegenheid om uit te weiden. Verwijzend naar een oude mythe dat de god Poseidon de kloof van Tempe zou hebben geschapen, merkt hij op dat dit een redelijke verklaring is. De dichter Homeros had Poseidon immers de “schudder der aarde” genoemd, en het lag volgens Herodotos voor de hand dat deze kloof door aardbevingen was ontstaan. Hoewel hij zich vergist – Tempe is in feite ontstaan door erosie – geeft hij er blijk van zich bewust te zijn van het feit dat het oppervlak van de aarde sinds het ontstaan van de wereld is veranderd. Dat is nogal een inzicht.

Xerxes zelf bewonderde de vallei, net zoals hij ooit een plataan had bewonderd, ergens langs de weg naar Sardes, en zelfs een van zijn soldaten had opgedragen deze te bewaken. Het is gemakkelijk om een bijna moderne opvatting te herkennen van natuurschoon.

Er kan echter ook een religieus aspect zijn geweest. Volgens het Perzische scheppingsverhaal was er ooit één volmaakte boom geweest, totdat een duivelse kracht de integriteit van de oorspronkelijke schepping had aangetast. Misschien herkende Xerxes, de koninklijke toerist, in die boom een aspect van zijn oorspronkelijke schoonheid.

Als deze interpretatie juist is, kan Herodotos’ commentaar heel goed teruggaan op een debat aan het hof van Xerxes: kijk naar deze kloof, een bovennatuurlijke vernietiger moet de vroegere pracht hebben vermorzeld, waardoor deze ruwe rotsen ontstonden. Als dat zo is, dan is de geologie begonnen toen Perzische toeristen debatteerden over kosmologie.

Deel dit blog:
Perzen, Grieken en pseudohistorici (3)

Ik heb in de twee eerste stukjes Herodotos aan u geïntroduceerd en iets verteld over zijn ideeën over oorzakelijkheid, die Read more

Perzen, Grieken en pseudohistorici (1)

Het leuke van een eigen blog is dat je kunt doen wat je zelf wil. En hoewel ik het altijd Read more

De slangenzuil van Delfi

Eind september 480 v.Chr. versloegen de Griekse schepen de Perzische in de zeeslag bij Salamis. Hiermee lijken de Perzen, die Read more

Xerxes’ non-comeback

Een Fenicisch oorlogsschip op eens munt uit Byblos (Nationaal Museum, Beiroet) In 480 v.Chr. probeerde de Perzische koning Xerxes de Read more


Categoriën: Griekenland