Dikke gladiatoren?: Kritiek

Een murmillo (Efese)
9 juni 2021

Op Ben Millers blog over alles wat te maken heeft met schermen, “Out of this Century”, analyseerde gastauteur David Black Mastro in 2010 de dikke-gladiator-theorie. Hij verwerpt de aanname dat onderhuids vet een bescherming zou zijn tegen snijwonden, omdat dit “de verwoestende aard van antieke scherpe wapens negeert”.

In plaats van te kijken naar gladiatorenwapens, kijkt hij naar de militaire zwaard, de gladius hispaniensis. Wie echter kijkt naar afbeeldingen van gladiatoren, vooral degenen die een gladius gebruiken zoals de murmillo en de provocator, ziet echter dat hun zwaard korter is dan welk type militair zwaard dan ook. Michael Carter merkte op dat, vooral in het oostelijke deel van het Romeinse Rijk, er twee verschillende soorten gladiatorenwedstrijden waren. Een met dichtgeknoopte zwaardpunten, de andere met scherpe zwaardpunten. Romeinen achtten steken hoger dan snijden. De dodelijkheid van een stekend wapen zoals de gladius werd natuurlijk weggenomen met een dichtgeknoopte punt. Dit kan ook een reden zijn geweest, waarom geen gladiator van de school in Pergamon stierf toen Galenus daar als arts werkzaam was.

Black Mastro verwijst naar een uitspraak, die Galenus deed in zijn Eigenschappen der Spijzen 1.19, dat een brij van bonenpudding vermengd met gepelde gerst het vlees van de eter zacht maakt. Dit is dus al een kritiek uit de Oudheid op het gladiatordieet.

Vervolgens bekijkt Black Mastro het reliëf uit het theater van Marcellus in Rome (uit de Augusteïsche tijd), waarop venatores (beestenvechters) zijn te zien die strijden tegen leeuwen, luipaarden en beren. De venatores zien er slank en atletisch uit, zodat zij voor de auteur een bewijs zijn dat venatores en gladiatoren geen dikke maar gespierde strijders waren.

Hij kijkt echter alleen naar dit ene reliëf. Ik bekeek verschillende afbeeldingen van gladiatoren op reliëfs, mozaïeken en fresco’s, en merkte op dat de meerderheid van magere, atletisch uitziende gladiatoren dateert uit de eerste eeuw v.Chr. of de eerste eeuw n.Chr. en is aangetroffen in het westelijk deel van het Romeinse Rijk. De afbeeldingen van zwaarder gebouwde gladiatoren dateren hoofdzakelijk uit de tweede en derde eeuw n.Chr. en zijn afkomstig uit de oostelijke rijkshelft. Zij zien er molliger uit, maar hun spieren, vooral die van de borst, zijn nog steeds te zien, zij het niet zo duidelijk afgetekend als op de vroegere voorbeelden uit het westelijke deel. Dit is misschien wat Galenus het zachte vlees noemde. Twee voorbeelden uit de vierde eeuw n.Chr. uit Rome tonen ook in de hoofdstad zwaargebouwde gladiatoren.

Verder concludeert Black Mastro dat gladiatoren werden gevoerd met een dieet van granen en bonen omdat dit economischer was. En het diende om hen voldoende koolhydraten en eiwitten te geven om hen in magere en fitte strijders te veranderen.

***

In 2018 pakte ook het bodybuildersblog “The Older Avocado” het onderwerp op en verwees daarbij zowel naar het artikel van Black Mastro als naar het artikel over stabiele isotopen en sporenelementen dat Kanz/Grossschmidt et al. uit 2014. Omdat deze blog zich richt tot bodybuilders, vergelijkt de auteur de gespierde vorm van gladiatoren met die van bodybuilders en vergelijkt hij zelfs verschillende bodybuilders en gespierde mannen uit Hollywoodfilms. Hij beweert dat een superdroge lichaamsbouw zoals die van de bodybuilder-goeroe Vince Gironda uit 1950 alleen mogelijk was met een dieet van biefstuk, eieren en weinig koolhydraten. Gladiatoren met een dieet dat voornamelijk uit gerst en peulvruchten bestond, konden dit dus niet krijgen. Er is dus inderdaad iets wat lijkt op zachter vlees.

***

Het recentste blogartikel verscheen dit jaar in maart op “History of Yesterday”. Auteur Prateek Gupta beweert dat gladiatoren niet veganistisch waren en dat hun dieet voornamelijk bestond uit granen en peulvruchten, hoewel ze ook wat dierlijke eiwitten zoals vlees, vis en zuivelproducten consumeerden. Gupta voegt toe dat het eten van weekdieren en het drinken van de as-drank leidt tot dit specifieke strontium-niveau dat gevonden werd in de gladiatorenbotten van Efese, en dat vergelijkbaar is met dat van vegetariërs en veganisten.

Helaas brengt hij het verhaal van de dikke gladiatoren weer terug. Zijn focus ligt op het type dieet, vegetarisch of niet. Hij bekritiseert de documentaire de Game Changers uit 2018, die beweert dat gladiatoren veganistisch waren. Maar Fabian Kanz, die in die documentaire opduikt als de expert over die gladiatorenbotten, zegt dat ze een “overwegend vegetarisch” dieet hadden, dus geen woord over een uitsluitend veganistisch dieet.

[Wordt vervolgd]

Deel dit blog:
Dikke gladiatoren? Besluit

Kortom: de voorbarige aanname van de onderzoekers van de gladiatorenbotten uit Efese belandde in een tentoonstellingscatalogus, die werd gepubliceerd in Read more

Dikke gladiatoren? De eerste conclusies

Wanneer kwam dit idee van de dikke gladiatoren voor het eerst naar voren? De eerste keer dat dit wordt geopperd, Read more

Dikke gladiatoren: het onderzoek

In 2008 interviewde Andrew Curry voor Archaeology Magazine de Oostenrijkse paleopatholoog Karl Grossschmidt over diens onderzoek van de botten van Read more

Kikkererwten (2)

Ik had u ook het oude Griekenland beloofd, dus dat komt nu. Want hoe zit het met het woordje erwt? Read more


Categoriën: Romeinse Keizerrijk