De wreedheid van Caligula

Caligula (Cyprusmuseum, Nicosia)
25 februari 2021

Een beroemdste en meest-gelezen teksten uit de Oudheid is de collectie van twaalf keizerbiografieën van Suetonius. Ze zijn toegankelijk, gaan over fascinerende persoonlijkheden en beschrijven een boeiende periode uit de oude geschiedenis. Bovendien was Suetonius ooit verantwoordelijk voor een van Romes archieven, wat het idee heeft doet postvatten dat zijn informatie in hoge mate betrouwbaar is. Dat is overigens maar de vraag, want de kwaliteit van de Romeinse archieven liet wel te wensen over.

Wat Suetonius presenteert is ondertussen wel interessant. Wat doet het met iemand die enorme macht krijgt? Als je het leest, denk je dat de macht ze allemaal naar het hoofd is gestegen; eigenlijk komt alleen Vespasianus er redelijk vanaf. Zelfs de zeer positieve biografie van Titus krijgt de kwalificatie dat zijn vriendelijke gedrag alleen maar pose was. De keizer die er het slechtst van afkomt, is Caligula, die wreed, cynisch en wispelturig zou zijn geweest. Hier is een voorbeeld, in de nog altijd leverbare vertaling van Daan den Hengst (Caligula 30).

Nooit mocht iemand zomaar ter dood gebracht worden; altijd liet hij een groot aantal kleine verwondingen toebrengen met het vaste en al gauw beruchte bevel: ‘Raak hem zo dat hij voelt dat hij sterft.’ Toen bij vergissing iemand anders ter dood gebracht was dan zijn bedoeling was geweest, zei hij dat die ander dezelfde straf verdiend had.

… Hij verdedigde de wreedheid van Tiberius als iets onontkoombaars, aangezien aan zoveel aangiften toch wel geloof gehecht moest worden. … Woedend op de volksmassa die een ander aanvuurde dan zijn favoriet, riep hij uit: ‘Had het Romeinse volk maar één nek!’ Toen er geroepen werd om de bandiet Tetrinius, zei hij dat degenen die om zijn terechtstelling vroegen allemaal Tetriniussen waren.

Netvechters in tunica, vijf in getal, die als groep vochten, hadden zich eens zonder slag of stoot aan even zoveel zwaardvechters overgegeven. Toen het bevel gegeven was hen te doden, had een van hen zijn drietand weer opgenomen en alle overwinnaars omgebracht. In een edict jammerde hij om deze ‘wrede slachting’, zoals hij het noemde, en sprak hij zijn afschuw uit over de mensen die dit hadden kunnen aanzien.

Deel dit blog:
Valt te weten waar de Drususgracht lag?

In mijn komende boek Hannibal in de Alpen behandel ik een topografisch probleem: hoe bepaal je de locatie van een Read more

De moord op Caesar

Dat Caesar is vermoord, vandaag 2064 jaar geleden, is een van de beroemdste feiten uit de oude geschiedenis en het Read more

Morituri te salutant

Bijna iedereen heeft wel een idee van wat gladiatoren waren: Romeinse strijders die in arena’s als het Colosseum vochten om Read more

Romeinse wegen

Een boek waaraan je zelf hebt meegewerkt, dat kun je natuurlijk niet recenseren. Als je iets positiefs zegt, sta je Read more


Categoriën: Boek, Bron, Romeinse Keizerrijk
Tags: