De Green-collectie, het recht en zijn manke loop

Vrouwe Justitia (Trogir)
6 december 2021

Langzaam komt het einde in zicht voor een van de schandalen die de oudheidkunde momenteel teisteren. En wat in zicht komt, oogt niet prettig: de doofpot. Het beste wat we momenteel mogen hopen, is dat de afwikkeling van deze affaire niet indicatief is voor wat gaat volgen. Er is echter weinig grond voor optimisme.

De Green-collectie

Korte inhoud van het voorafgaande: er lopen verschillende schandalen door elkaar. Eén: de Amerikaan Steve Green wilde een museum stichten dat bewees dat de Bijbel vrij letterlijk waar was en dat Amerika groot was geworden dankzij evangelische waarden. Dat was geen belangeloos voornemen. Er was ook een financieel oogmerk. Wie een antiek voorwerp koopt, afwacht tot de waarde is gestegen en dan schenkt aan een museum, heeft een belastingaftrekpost. Om de waardestijging te bespoedigen, betaalde Green oudheidkundigen om het materiaal te bestuderen. Als er een wetenschappelijke publicatie is, was zijn aankoop meer waard. Het schandaal is dat onderzoekers zich leenden voor prijsopdrijving.

 

Twee: Green was voor oplichters een makkelijk slachtoffer. Hij trok de aandacht van Dirk Obbink, een Amerikaanse classicus uit Oxford. Die liet aan een bijbelwetenschapper van evangelische huize weten dat er een eerste-eeuws fragment was van het Marcus-evangelie, dat hij tegelijk te koop aanbood aan Green. De bijbelwetenschapper maakte een opmerking over de ontdekking, er ontstond reuring en Obbink kon bij de Green-collectie een hogere prijs bedingen. Het schandaal betreft hier hoe Obbink anderen tot prijsopdrijving aanzette.

Drie: Obbink wist dat het Marcusfragment jonger was. Hij wist ook dat hij het fragment niet mocht verkopen. Het kwam uit de Oxyrhynchos-collectie in Oxford, waarvan tienduizenden fragmenten onuitgegeven zijn. Het schandaal is dat hij stal.

Vier: in Oxford was het Marcusfragment gevonden door een van Obbinks collega’s. Dat is dus iemand die wist van fraude en in elk geval in het openbaar heeft gezwegen. Ook dat is schandalig, maar als dit degene is die de affaire achter de schermen aan het rollen heeft gebracht, is er een verzachtende omstandigheid.

Sapfo

Vijf: ook de Sapfo-fragmenten komen uit de kring van Obbink, compleet met valse claims over de provenance. Daarom is de wetenschappelijke publicatie (prijsopdrijving!) later weer ingetrokken. Bij die retractie bleef informatie achter. Ook dat is schandalig.

Zes: De laatste stand van zaken is dat deze teksten komen van een roofopgraving uit Egypte, wat bewezen zou zijn doordat ze zijn gefotografeerd met een krant erbij. Uiteraard neemt elke plunderaar altijd een exemplaar van een recente Egyptisch dagblad mee om in de verre toekomst nog eens te bewijzen dat hij echt iets uit het zand heeft gehaald. Minder sarcastisch: dit is het type bewijs dat je produceert als je iets verbergt. Te mooi om waar te zijn. Het overtuigt alleen omdat iedereen van de affaire verlost wil wezen. Dat is misschien niet schandalig maar wel onprofessioneel.

Doofpot

Zeven: Obbink kocht ook een kleitablet met daarop een fragment van het Epos van Gilgameš. Dat was hem aangeboden door het Britse veilinghuis Christie’s, dat op dat moment al wist dat de papieren over de provenance waren vervalst. Toen uitkwam dat het tablet uit een Irakese roofopgraving kwam, moest het terug en eiste Green compensatie van Christie’s. Die heeft hij nu gekregen. Dit is dus het einde van het zevende schandaal.

Alleen: de aard van de schikking is niet openbaar gemaakt. Geheimhouding. De doofpot is binnen de regels van het recht maar o zo schadelijk voor het aanzien van het veilinghuis, van Green, van Greens museum en van de oudheidkunde. Lawful but awful.

Tegen Obbink loopt een rechtszaak. Ik hoop dat die in openheid zal plaatsvinden, opdat het vertrouwen hersteld kan worden. De eindeloze vertraging suggereert echter het ergste voor de afhandeling van de resterende schandalen.

Deel dit blog:
Hannibal, de Rhône en Mozes

De samenvloeiing van Rhône en Isère Wetenschap begint met het gecontroleerd verzamelen van data. Archeologen graven dingen op, classici vervaardigen Read more

Terugblik 2021: Digitale paleografie

Vergilius’ Bucolica: hoeveel handschriften herkent u? (Vaticaanse Musea, Rome) De website Archeologie Online, de online-versie van Archeologie Magazine, bood eind Read more

Goed nieuws over papyrologie!

Zomaar een mooie papyrus met een fragment van Euripides’ Melanippe (Neues Museum, Berlijn). Goed nieuws over de papyrologie, is dat Read more

Steinhardts geheelde oudheden

Rhyton, geplunderd in Mylasa (© New York District Attorney’s Office) Een paar mensen attendeerden me op het bericht dat de Read more