De cynici 2: De filosofische nar

Diogenes (Vaticaanse Musea Rome)
13 december 2020

[Tijdens het Hellenisme ontstonden nieuwe filosofische scholen, naast de al gevestigde scholen van de Platoonse Academie, en de Peripatetische school van de volgelingen van Aristoteles. In deze serie behandelen we deze filosofische stromingen, en bekijken we hoe de filosofen zich tot elkaar verhielden. In de eerste vier afleveringen: de Cynici. Het eerste deel is hier.]

Diogenes werd geboren als de zoon van een rijke bankier in de stad Sinope, een stad in Noord-Turkije, aan de Zwarte Zee. Hij werd echter de stad uitgejaagd omdat hij van een groot aantal munten het gezicht had afgehakt. Waarom hij dit deed, is niet duidelijk. Misschien was het een politieke daad, of wie weet wilde hij gewoon de machthebber die op die munt stond voor het hoofd stoten. In ieder geval schuwde Diogenes in zijn verdere leven het choqueren bepaald niet.

Volgens sommige legenden zou hij na zijn verbanning uit zijn geboorteplaats een groot deel van zijn leven hebben gebivakkeerd in een regenton dicht bij het marktplein van Athene. Helaas, regentonnen bestonden toen nog niet, dus dit verhaal kan niet waar zijn. Maar het is wel mogelijk dat hij leefde in een amfora, een grote Griekse kruik.

Bottom line is: hij had niets. Wars van bezit had hij slechts zijn mantel en een nap om uit te drinken. Die laatste gooide hij weg toen hij inzag dat hij ook met zijn handen een kom kon maken.

Hij zou regelmatig op klaarlichte dag met een lantaarn over het plein van Athene hebben gelopen, ‘op zoek naar een eerlijk mens’, hiermee insinuerend dat die op dat drukke marktplein in ieder geval niet te vinden zou zijn. Eerlijke mensen, die waren er volgens hem in Athene niet.

Om de mensen van de platoonse Academie te treiteren droeg hij een kaalgeplukte kip de school binnen, uitroepende: ‘Ziehier de mens!’ Plato had de mens immers omschreven als ‘een tweepotige zonder veren’. Na dit incident werd de definitie in de Platonische Academie aangepast naar ‘een tweepotige zonder veren met platte brede nagels’.

Diogenes zou regelmatig in Athene in het openbaar hebben staan masturberen. Wanneer hij hier dan op aangesproken werd, riep hij uit dat hij zou willen dat hij ook zijn honger kon stillen door alleen maar over zijn buik te wrijven.

Een mooie clown dus, die Diogenes. Maar wat heeft dit met filosofie te maken? Volgens Diogenes alles. Zijn leven is een daad van protest. Volgens Diogenes is de menselijke samenleving namelijk totaal ontspoord en gecorrumpeerd.

[Morgen meer. Deze serie bevat een aantal hoofdstukken van het boek: De wereld vóór God – Filosofie van de Oudheid. Het hele boek is hier te bestellen.]

Deel dit blog:
Aristoteles 2: het grote ordenen

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische Read more

De sofisten 8: de geboorte van het relativisme

[In deze serie behandelen we de Griekse sofisten. Deze Atheense relativistische filosofen werden vaak gezien als amorele profiteurs, en eigenlijk Read more

De sofisten 7: Goed is dat wat sterk is

[In deze serie behandelen we de Griekse sofisten. Deze Atheense relativistische filosofen werden vaak gezien als amorele profiteurs, en eigenlijk Read more

De sofisten 6: een negatieve reputatie

[In deze serie behandelen we de Griekse sofisten. Deze Atheense relativistische filosofen werden vaak gezien als amorele profiteurs, en eigenlijk Read more


Categoriën: Hellenisme