De Akkerbroeders

Etruskische dansers in het Graf van het Triclinium (Tarquinia)
20 november 2020

De volgende inscriptie is opgetekend in de derde eeuw na Christus, maar de Oudlatijnse tekst was zo onbegrijpelijk, dat de laaggeletterde steenhouwer waarschijnlijk geen idee had wat hij aan het beitelen was (tekstvariaties als pleores/ pleoris en semunis/ simunis vallen te verklaren als overschrijffouten). De tekst, een gezang of gebed, behoort misschien wel tot de oudste Latijnse teksten die ons zijn overgeleverd.

Hoewel het gebed kennelijk in de late oudheid nog werd opgezegd, moet de inhoud ervan voor een derde-eeuwse Romein geklonken hebben zoals wij de woorden van het Oudhollandse volkslied ‘Vier weverkens zag men ter botermarkt gaan’ ervaren. Het klinkt bekend, maar wat er precies mee bedoeld wordt, is even puzzelen. Het lied werd gezongen door de Fratres Arvales oftewel ‘de Akkerbroeders’, een groep van twaalf priesters, die volgens de legende ontstaan was in de tijd van Romulus en de beginjaren van de stad Rome. Ieder jaar, in mei, organiseerden de broeders een offerfestival ter ere van Dea Dia (een Romeinse variant van Demeter) om vruchtbaarheid over de geploegde akkers af te roepen. Dit lied werd waarschijnlijk gebruikt in de processie.

Keizer Augustus (63 v. Chr. – 14 n. Chr.) blies vele oude tradities nieuw leven in met zijn restauratiepolitiek. Onder zijn bewind werd de keizerlijke familie lid van het vernieuwde broederschap, een traditie die zou duren tot de opheffing van de priesterorde in ca. 400 AD.

De Carmen Arvale is heden ten dage nog steeds populair bij Wicca-aanhangers. Op internet zijn uitvoeringen te vinden, zoals hier:

De Latijnse tekst:

enos Lases iuuate
e]nos Lases iuuate
enos Lases iuuate
neue lu(e) rue Marmar sins incurrere in pleores
neue lue rue Marmar sins incurrere in pleoris
neue lue rue Marmar sins incurrere in pleoris
satur fu, [f]ere Mars, limen [sal]i, sta berber
satur fu, fere Mars, limen sali, sta berber
satur fu, fere Mars, limen sa[l]i, s[t]a berber
semunis alternei advocapit conctos
semunis alternei advocapit conctos
simunis altern[ei] advocapit [conct]os
enos Marmor iuuato
enos Marmor iuuato
enos Ma[r]mor iuuato
triumpe triumpe triumpe trium[pe tri]umpe

Vertaling

Laren, sta ons bij! (3x)
Mars, sta niet toe dat een ramp of een teveel aan water de gewassen treft! (3x)
Schenk ons een rijke oogst, woeste Mars; spring over de drempel, sta stil, hou vast (breng, breng)! (3x)
Roep alle Semonen aan, één voor één! (3x)
Mars moet ons helpen! (3x)
Hoera, hoera, hoera, hoera, hoera!

Meer weten?

  • P. Baldi (1999), The foundation of Latin, Berlijn.
  • L.R. Palmer (1954), The Latin Language, Londen.

[Oorspronkelijk verschenen op Legenda, de blog van Silvia de Wild]

Deel dit blog:
Mummies en Mormonen

  Op 21 september 1823 verscheen de engel Moroni aan de 17-jarige Joseph Smith en onthulde hem dat een collectie Read more

De Bergrede: christenvervolging

In mijn reeks over de Bergrede nu de laatste van de zaligsprekingen waarmee deze compositie begint. Dit is de tekst Read more

Was Mohammed een massamoordenaar?

Wie niks van hem moet hebben, wil nog wel eens beweren dat de profeet Mohammed een pedofiel, een krijgsheer en Read more

Nieuws of geen nieuws uit Qumran

Eigenlijk had ik vandaag weer eens willen schrijven over het Nieuwe Testament, want ik beleef veel plezier aan het lezen Read more