Corbulo bij de Friezen

Corbulo (Louvre, Parijs)
30 december 2020

Een van de bekendste verhalen over Romeins Nederland: Tacitus’ verslag van de campagne van generaal Corbulo tegen de Friezen. U moet deze mensen niet alleen zoeken in het huidige Friesland, maar ook in wat nu Noord-Holland heet, en het is bepaald niet onmogelijk dat de hier beschreven actie gericht was tegen de mensen die destijds leefden in de omgeving van het huidige Velsen. Daar is een Romeinse vlootbasis gevonden die in deze jaren in gebruik is geweest en ook was daar een belangrijk Fries heiligdom.

De Nijmeegse classicus Vincent Hunink heeft onlangs een vertaling afgerond van Tacitus’ Annalen. Ze verschijnt volgend jaar en Hunink heeft geprobeerd het bijterige van Tacitus’ zinnen in het Nederlands te vangen. Hieronder is de passage in kwestie (Annalen 11.19-20). Voor het goede begrip: het is onrustig in het noordelijk kustgebied, vooral bij de Chauci (de bewoners van de terpen en wierden), die onder leiding van een Gannascus piraterij hadden bedreven. De (volgens Tacitus) zwakke keizer Claudius heeft Corbulo gestuurd met nieuwe troepen.

Overigens werkte die afschrikking bij troepen en vijand tegengesteld. Wij lieten de moed groeien, de vijand zijn woestheid varen.

Ook de Friezen bonden in. Weerspannige, onbetrouwbare stam na de rebellie die was begonnen met de nederlaag van Lucius Apronius. Leverde nu gijzelaars en vestigde zich in gebied dat Corbulo hun toewees, waarbij hij ook senaat, magistraten en wetten instelde. Om te voorkomen dat ze zijn orders naast zich neerlegden versterkte hij het garnizoen. En zond mensen naar de Grote Chauci om die aan te zetten tot overgave en tevens tot een heimelijke aanval op Gannascus. De aanslag was succesvol en niet ondermaats, tegen een overloper, een woordbreker.

Maar de moord op hem bracht de Chaucische gemoederen in beroering, Corbulo legde er kiemen voor rebellie.

Positief oordeel, in het algemeen, over zijn beleid, bij sommigen harde kritiek. Waarom die provocatie van de vijand? Liep het fout, dan ten laste van de staat, en had hij succes, dan was zo’n markante man een bedreiging voor vrede. En een groot probleem voor een krachteloze keizer.

Vandaar dat Claudius nieuwe acties tegen Germanië verbood. En de troepen zelfs liet terugtrekken tot voor de Rijn.

Corbulo bouwt al aan een fort op vijandige grond als hem de brief dienaangaande wordt overhandigd. Onvoorziene situatie, tal van gedachten gaan door zijn hoofd, gevaar van de keizer, verachting door vijanden, hoon en spot van bondgenoten. Toch was ‘Gelukkig de Romeinse generaals van weleer’ zijn enige uitspraak, waarna hij het teken gaf tot aftocht.

Om de soldaten niettemin weer actief te krijgen liet hij tussen Maas en Rijn over een afstand van drieëntwintig mijl een kanaal aanleggen, ter afsnijding van een onzeker stuk oceaan.

De keizer kende aan Corbulo triomfale eretekens toe. Hoewel hij hem oorlog had geweigerd.

Het kanaal tussen Maas en Rijn is overigens teruggevonden en liep ongeveer waar de huidige Vliet loopt, dus van Leiden naar Voorburg.

Vertaling uit: Tacitus, Annalen, vertaling Vincent Hunink, Athenaeum – Polak & Van Gennep, Amsterdam 2021 (verschijnt in maart 2021)

Deel dit blog:
Valt te weten waar de Drususgracht lag?

In mijn komende boek Hannibal in de Alpen behandel ik een topografisch probleem: hoe bepaal je de locatie van een Read more

De Zuilen van Hercules (in Drenthe)

Het zal u niet onbekend zijn dat de Griekse halfgod Herakles nogal een macho was, hoewel hij méér was dan Read more

Wanneer is een historicus een historicus?

Aanstaande woensdagavond is er een online-presentatie van Vincent Huninks nieuwe vertaling van de Annalen van de Romeinse auteur Tacitus. U Read more

De Opstand der Friezen

Het vierde boek van Tacitus' Annalen bestaat uit problemen voor het Romeinse Rijk in alle windstreken. We lezen over gedonder Read more