Het belang van Buijtendorp (2)

22 februari 2021

Tom Buijtendorp heeft de laatste jaren naam gemaakt met enkele publicaties waarin hij de twee in het vorige stukje beschreven methoden toepast. Zo combineerde hij de informatie die we de afgelopen eeuw over Romeins Voorburg hebben verworven met wat we vernemen uit de opgravingsrapporten die twee eeuwen geleden door Caspar Reuvens zijn geschreven. Het leverde een lijvig proefschrift op, waarin Buijtendorp de inzichten van de archeologie en de vaardigheden van de geschiedvorser combineerde.  U zegt wellicht dat dat vanzelf spreekt, maar neem van mij aan: de gemiddelde Nederlandse archeoloog is geen archiefrat. Archivistiek komt in de archeologische opleidingen niet aan de orde.

Oude data en nieuwe speculaties

Ook in andere boeken heeft Buijtendorp alle bekende data – archeologische vondsten, kronieken en archivalia – gecombineerd. In Caesar in de Lage Landen herhaalt hij bijvoorbeeld de reconstructie van de grenzen van de gebieden van de Belgische stammen, gebaseerd op de middeleeuwse bisdomsgrenzen. Dat is heel negentiende-eeuws onderzoek, waarvan de resultaten volledig zijn ingeburgerd. Ze worden daarom als vanzelfsprekend aangenomen, en het is goed dit type onderzoek eens te herhalen om te zien wat het met de inzichten van nu oplevert. Minimaal leert de lezer dat die grenzen helemaal niet zo zeker zijn als de historische atlas suggereert.

Deel:

Even voorstellen: Archeologie Magazine

15 februari 2021

Archeologie Magazine is een zes keer per jaar verschijnend tijdschrift over archeologie, geschiedenis, cultuur en reizen. Het is het enige Nederlandstalige tijdschrift waarin voor een breed geïnteresseerd publiek informatie wordt gepresenteerd over opgravingen en vondsten wereldwijd, archeologisch onderzoek en archeologische en historische tentoonstellingen. Archeologie wordt daarbij ruim uitgelegd als de wetenschap die de sporen van het verleden tracht te bestuderen om aan de hand van die sporen het verleden in het heden en in de toekomst te kunnen reconstrueren. Archeologie Magazine kan inmiddels bogen op een ervaring van bijna dertig jaar: het eerste nummer van dit magazine werd, toen nog onder de naam Scarabee, archeologisch magazine, in oktober 1992 gepresenteerd.

De informatie in het magazine wordt aangeboden in de vorm van smaakmakende, vlot geschreven en goed geïllustreerde artikelen, nieuwtjes en columns. Uitmondend in een toegankelijk en pakkend journalistiek informatieproduct waarin sporen van allerlei fasen uit de historie worden belicht. Archeologische plaatsen en ontwikkelingen in het Nederlandse taalgebied èn in het buitenland krijgen daarbij zoveel mogelijk gelijkwaardig aandacht. Jaarlijks hebben meerdere nummers van het magazine een thema, waarin we samenwerken met musea, archeologische diensten van steden of regio’s, overheden en meer. Hierdoor kan Archeologie Magazine zijn lezers primeurs bieden en aan de andere kant voor de diverse archeologische diensten een communicatiemiddel zijn voor het geïnteresseerde brede publiek.

Deel:

Ongeveer zeven gedachten over inclusiviteit

8 februari 2021

Zaterdagavond zag ik de film Apollo 11, over de eerste maanlanding. Het viel me op dat er nauwelijks vrouwen en kleurlingen in beeld kwamen. Dat is geen verwijt aan de film, wel een constatering over mijn perceptie: ik verwacht bepaalde mensen te zien en het valt me op als die ontbreken. Ik neem aan dat iedereen langzamerhand die ervaring heeft. Niemand zal verbaasd zijn dat als thema voor de volgende Week van de Klassieken “de inclusieve Oudheid” is genoemd.

Ik weet niet goed wat ik daarvan moet denken. Soms denk ik “goed idee”, even vaak denk ik “geen goed idee”. Dat betekent dus dat het thema interessant is, maar daaruit volgt niet noodzakelijkerwijs dat het een thema is waarmee je het belang van de klassieken kunt uitleggen. Hieronder wat losse gedachten en afwegingen.

Deel:

Redactioneel

6 februari 2021

Misschien is het u opgevallen. Vandaag een berichtje “foto van de dag”, aanvankelijk zonder foto, later gelukkig met. En er is wat weinig kopij. We hebben een probleem.

Het zit zo. Het idee is dat Grondslagen, naast eigen kopij, opnieuw herplaatst wat andere blogs schrijven over de Oudheid. U vindt op onze blog een beginnetje en leest verder op een andere blog. Om zo’n stukje van een andere blog hierheen “op te laden” gebruiken we een zogenaamde feed. Dat werkt redelijk maar er gingen ook dingen verkeerd. Plaatjes kregen geen bijschrift, slotzinnetjes zagen er vreemd uit, categorieën en tags kwamen niet door. Kortom, er bleef handwerk te doen.

Deel:

Wie weet raad?

5 februari 2021

Misschien kan iemand mij helpen. Ik beheer een vrij groot fotoarchief. Hier zijn ruim 10.000 foto’s te zien, ongeveer 10% van het totaal. Omdat het een privilege is te hebben mogen reizen van Zweden tot Libië en van Spanje tot Pakistan, doe ik er nooit moeilijk over als mensen de foto’s willen gebruiken.

Onderzoekers krijgen het materiaal gratis en ik denk met ze mee. Als ik alternatieven weet, stuur ik ook die en er zijn wetenschappelijke publicaties waarvan de argumentatie daardoor is verfijnd. Ook lever ik de EDCS, de online-databank met Latijnse inscripties, nog onbekend materiaal, zoals uit Algerije. De samenwerking is fijn voor de onderzoekers en eervol voor mij, dus tot ieders tevredenheid.

Deel:
Pauw in Cherchell; er is geen diepere betekenis of verband met het onderstaande, maar het is een leuk plaatje.

Het ideale handboek (volgens mij dan)

4 februari 2021

Ik wilde, zo kondigde ik vorige week aan, gaan bloggen over het handboek waarover ik ooit eerstejaarscolleges heb gehad. Een kennismaking met de oude wereld is zes keer geactualiseerd herdrukt dus ik zal er zeker weggezakte kennis mee opfrissen. Maar de afgelopen week bedacht ik: hoe zou ik zelf een boek schrijven waarmee eerstejaars met de oude wereld kennis zouden maken?

Opfrissen

Het zou, denk ik, moeten beginnen met een vluchtig overzicht, zoals ik zelf ooit hier heb gepubliceerd. Ik weet niet hoeveel woorden het zijn, misschien duizend, maar het geeft de hoofdlijnen, een basis die nuttig is om op voort te bouwen. Daarna zou ik uitleggen waarom de bestudering van de Oudheid een wetenschap is. Even de colleges wetenschapsleer opfrissen waarmee het eerste academisch jaar begon. Hoofdstuk één, paragraaf één: wat is een feit? Daarna een introductie tot de oudheidkundige data: iets over teksten en de uitleg daarvan, iets over vondsten en vondstinterpretatie, iets over etnografische parallellen, iets over de discussies onder historici, zoals de relatie tussen individu en proces of de aard van continuïteit. Ook nog iets over de kern van een wetenschap (de negatieve heuristiek van verboden manieren om de data te interpreteren) en de beschermende schil (de positieve heuristiek van toegestane interpretatiewijzen).

Deel:

De vondst van de eeuw!

31 januari 2021

De vondst van de eeuw is deze week gedaan in Engeland, waar een Angelsaksisch graf de vondst van de eeuw is. Afgelopen oktober was de vondst van de eeuw nog een dertigtal Egyptische sarcofagen. Daarvoor was een harnas uit Kalkriese de vondst van de eeuw, al was toen ook een bijl uit Denemarken de vondst van de eeuw. In januari 2020 was een metaalvondst in Must Farm de vondst van de eeuw. Dat was trouwens ook “het Pompeii van Groot-Brittannië”.

In mei 2019 was de vondst van de eeuw  een schild uit de Bronstijd, dat trouwens ook een “bombshell” was. Twee maanden daarvoor was de vondst van de eeuw iets met dinosaurussen, op een locatie die overigens ook “het Pompeii van het Krijt-tijdperk” was.

Deel:
Tags:

Een prijs voor Mischa Meier

24 januari 2021

Er zijn allerlei redenen om literaire prijzen te negeren. Om te beginnen zijn er teveel valse voorwendselen. Onder het mom iets te doen aan cultuur, tuigt de boekenbranche een circus op van nominaties voor long en short lists en wat er nog meer voorafgaat aan de prijsuitreiking. Het doel is het creëren van aandacht voor een zo beperkt mogelijk aantal boeken, aangezien dat op voorraad valt te houden. Voorraden zijn namelijk duur. Geen kwaad woord over de hardwerkende boekverkoper, maar hoe smaller het aanbod, hoe beter voor de winkel en hoe smaller onze cultuur.

Non-fictie

Daarnaast zijn er de non-fictie-prijzen. Die dienen nogal eens om betrekkelijk kleine clubs een persmomentje te geven. De biologenclub reikt een prijs uit voor het beste biologieboek en zo voort. Helaas kent zo’n specialistenclub zelden de eisen voor verantwoorde non-fictie. Nu zal ik meteen erkennen dat termen als Public Understanding of Science, Public Awareness of Science en Public Engagement with Science onaantrekkelijk zijn, maar wetenschappers verwoorden daarmee serieuze inzichten over de wijze waarop ze zoveel mogelijk mensen zo snel mogelijk in contact brengen met zo recent mogelijke inzichten. (Stomtoevallig blog ik er maandag over omdat ik PUS, PAS en PES nodig heb voor een stukje van woensdag.)

Deel:
Tags:
Een murmillo (Efese)

Het is niet altijd een gladiator (2)

18 januari 2021

Zoals in het eerste stukje beschreven, voorzien de media archeologische vondsten vaak van slagzin-achtige koppen, omdat dat die de vondsten interessanter maken voor het brede publiek. Gladiatoren zijn een dankbaar thema. In het vorige stukje kwam een vrouwelijke gladiator uit Londen aan bod die geen gladiator bleek te zijn.

De onthoofde Romeinen uit York

In 2004 en 2005 vonden opgravingen plaats in York, vlakbij het spoorwegstation. Net als in Londen vond men een begraafplaats langs een Romeinse weg naar de stad, in dit geval naar Eboracum, het Romeinse York. Dit keer trokken vooral de graven van onthoofde mannen de aandacht.

Deel: