Kynoskefalai

De slag bij de Hondenkoppen (2)

4 juni 2021

[Tweede deel van een stuk over de Tweede Macedonische Oorlog, ofwel het conflict tussen het Romeinse legioen en de Macedonische falanx. Het eerste deel was hier.]

De afwijzing van de voorwaarden was voldoende om de Volksvergadering alsnog te laten instemmen met de oorlogsverklaring en eind 200 staken de legioenen de Adriatische Zee over. De eerste Romeinse generaal bracht Filippos voldoende kleine nederlagen toe om te bewerkstelligen dat de Aitolische steden in het westen, waarmee Rome na 215 al had samengewerkt, zich opnieuw aansloten bij Rome.

Deel:
Mogelijk Romeins kamp bij Kynoskefalai

De slag bij de Hondenkoppen (3)

4 juni 2021

[Derde deel van een stuk over de Tweede Macedonische Oorlog, ofwel het conflict tussen het Romeinse legioen en de Macedonische falanx. Het eerste deel was hier.]

Polybios zou meer over de slag hebben kunnen vertellen. Onvermeld blijft het ruitergevecht dat er moet zijn geweest en ook over de olifanten zegt hij weinig. Hij is dan ook vooral geïnteresseerd in de botsing van de Romeinse legioenen, die Afrika hadden veroverd, en de Macedonische falanx, waarmee ooit de Perzen waren verslagen. Wat volgt is een van de beroemdste militaire analyses uit de Griekse letteren: Polybios, Wereldgeschiedenis 18.25-32. De vertaling is van Wolter Kassies.

Deel:
“De melancholieke Romein”: vermoedelijk Flamininus. (Museum van Delfi)

De slag bij de Hondenkoppen (4)

4 juni 2021

[Vierde deel van een stuk over de Tweede Macedonische Oorlog, ofwel het conflict tussen het Romeinse legioen en de Macedonische falanx. Het eerste deel was hier.]

 Ook de andere staten trokken hun conclusies. Ruim een generatie na de slag bij Kynoskefalai, zo rond het jaar 160, hadden de meeste legers afstand genomen van de aloude falanxstrijdwijze en probeerden de generaals te vechten zoals de Romeinen. Het baatte weinig: na Macedonië zouden ook het Seleukidische Rijk en het Ptolemaïsche Egypte bezwijken.

Deel:
Filippos V (Numismatisch Museum, Athene)

De slag bij de Hondenkoppen (1)

4 juni 2021

Toen Hannibal de veldslag bij het Trasimeense Meer had gewonnen, gaf hij zijn manschappen opdracht de wapenrustingen aan te trekken van de gesneuvelde legionairs. Het staat vast dat hij bij een latere veldslag, die bij Zama, zijn soldaten opstelde in de voor de Romeinse legioenen typerende drievoudige slaglinie. Anders gezegd: hij nam aspecten over de Romeinse manier van oorlogsvoering. Die was dan ook superieur, zoals bleek tijdens de Tweede Macedonische Oorlog, waarin de tot dan toe onverslaanbaar geachte Macedonische falanx het onderspit dolf.

In 200 v.Chr. brak voor de tweede keer oorlog uit tussen Rome en Macedonië. Sinds koning Filippos V in 215 een verdrag met Hannibal had gesloten waren de relaties niet al te best en na de Tweede Punische oorlog stuurden sommige Romeinse politici aan op een campagne aan de overzijde van de Adriatische Zee. De grote vraag is waarom zij dat deden. Een vredesverdrag was ook in de Oudheid een vredesverdrag en Filippos had de bestaande overeenkomst niet geschonden.

Deel:
Het slagveld bij Chaironeia

Foto van de dag: het slagveld bij Chaironeia

14 maart 2021

Het slagveld bij Chaironeia, waar de Macedoniërs in 338 v.Chr. de Griekse stadstaten versloegen. De berg Parnassos op de achtergrond.

[Meer foto’s hier.]

Deel:
Categoriën: Foto, Griekenland, Macedonië

Alexandermozaïek

5 maart 2021

Ik lees dat in Napels het beroemde Alexandermozaïek gerestaureerd wordt. Twee miljoen steentjes op achttien vierkante meter, een momentopname in de Slag bij Issos (Anatolië), november 333 v.C. Zowat twee eeuwen later werd in Pompeji het mozaïek gelegd in het Huis van de Faun. En mocht men dus met slepende voeten achteloos over de Macedoniër en de Pers schuiven. Alexander de Grote versus Darius III, ruiter versus strijdwagen, furie versus angst. Telkens ik in het Nationaal Archeologisch Museum voor het slagveld stond, was ik verwonderd dat in die linkerhelft met zoveel lacunes uitgerekend het gezicht van Alexander bewaard bleef. En dat de verliezende Pers dominanter voorgesteld werd dan de winnaar. En dat Bucephalus naar mij keek. Wie zijn ogen over het mozaïek laat glijden merkt veel op. Merkwaardig vond ik altijd die kale boom op de achtergrond rechts van Alexander. Men zou op grond van die ‘Albero secco’, die Marco Polo vermeldt in Il Milione XXX, de slag hebben gelocaliseerd. Potentialis. Maar dàt zo’n dorre boom daar stond, moet voor Darius een slecht voorteken zijn geweest.

[Oorspronkelijk op de blog van Patrick Lateur]

Deel:
Categoriën: Macedonië, Musea

Het goud van Macedonië

23 januari 2021

Al aan het begin van zijn regering toonde de Macedonische koning Filippos II dat hij even slim als onvoorspelbaar was. In 359 v.Chr. veroverde hij de stad Amfipolis, die behoorde tot de Atheense invloedssfeer. De Atheners wilden de stad graag terug, waarop Filippos zei dat hij dan de havenstad Pydna in ruil wilde hebben. De Atheners stemden in en stonden hem Pydna af. Daarmee hadden ze een basis in de noordelijke wateren minder en was het moeilijker om de oorlog met Macedonië te hernemen. Filippos had daarna geen reden meer om Amfipolis nog af te staan.

Het aardige van die stad was dat er grote wouden waren, waar het Atheense scheepstimmerhout vandaan kwam, en goudmijnen. Door het verlies was Athene serieus afgezwakt. De ooit machtige stad, die al te maken had gehad met een door de Perzen gesteunde opstand onder de bondgenoten, was nu definitief een mogendheid van het tweede plan. En voor Macedonië begon een mooie toekomst. We zien die aan het goud in de graven.

Deel:
Categoriën: Macedonië
Tags: ,

Aristoteles over de olifant

20 januari 2021

De grootste bioloog uit de oude wereld was Aristoteles, die diverse boeken heeft geschreven over met name dieren. (Zijn leerling Theofrastos deed baanbrekend werk voor de plantkunde.) Beroemd is bijvoorbeeld de observatie van Aristoteles dat walvissen zoogdieren moeten zijn, hoewel hij vermoedelijk nooit zo’n enorm dier heeft zien zwemmen.

Deel:

Alexander in India (3)

9 januari 2021

In de Oudheid meenden Alexanders biografen dat de Macedonische koning was gecorrumpeerd door zijn aanhoudende succes. Vaak vergastten deze auteurs hun lezers op naargeestige beschrijvingen van de wreedheden waarin Alexander zich had verlustigd. De historicus Arrianus is terughoudender, maar ook zijn relaas is gruwelijk.

De terugkeer naar het westen, die ik gisteren al vermeldde, begon met een simpele mars naar de Hydaspes, waar al een vloot in gereedheid was gebracht. Daarmee wilde Alexander naar de Indische Oceaan varen, terwijl op de oevers van de rivier twee legers zouden marcheren. Nog nooit hadden de Macedoniërs een operatie van vloot en leger samen ondernomen, maar de rivieren boden een goede gelegenheid tot oefenen alvorens de troepen, eenmaal aangekomen aan de kust, een soortgelijke maar veel gewaagder operatie zouden uitvoeren door langs de kust van de Oceaan en de Perzische Golf terug te keren naar Babylonië.

Deel: