Antiochus I op het west terras van Nemrud Daǧi

De koning die zich een god waande

28 maart 2021

In de zuidoostelijke Turkse provincie Adiyaman bevindt zich op de hoogste piek van het noordelijke “Tweestromenland” een wel heel bijzonder bouwwerk, namelijk de heilige laatste rustplaats (hierothesion) van Antiochus I Theos. Welk idee de Commageense koning had toen hij deze tombe op de berg Nemrud liet bouwen wordt duidelijk aan de hand van een Griekse inscriptie die ter plaatse werd gevonden. Alvorens deze nomos van Antiochus I Theos te behandelen, weid ik eerst uit over twee andere koninklijke begraafplaatsen in het Koninkrijk Commagene.

De Karakuş Tumulus

De eerste koninklijke begraafplaats is de Karakuş tumulus die door archeoloog Friedrich Karl Dörner werd onderzocht. Deze tumulus bevindt zich circa 10 kilometer van Kâhta vandaan en vormt als het ware de toegangspoort naar Nemrud Daǧi. Deze 25 meter hoge tumulus werd vermoedelijk in opdracht van Mithridates II, de zoon van Antiochus I Theos, gebouwd en was bedoeld als mausoleum voor drie koninklijke vrouwen. De namen van deze vrouwen zijn ons bekend dankzij een inscriptie die ter plaatse werd gevonden. Het betreft de moeder van Mithridates (Isias), zijn zus Antiochis en zijn nicht Aka, de dochter van Antiochis.

Deel:
Categoriën: Anatolië, Hellenisme
De Kastalische Bron

De Kastalische Bron

27 maart 2021

De Kastalische bron in Delfi bevindt zich niet in het eigenlijke heiligdom van Apollo zelf, maar een eindje vóór de hoofdingang tot het tempelcomplex. Volgens Euripides’ toneelstuk Ion gingen de bezoekers van het orakel eerst naar deze bron om zich ritueel te reinigen. Het wassen van het haar was daarbij voldoende. Alleen moordenaars moesten zich van top tot teen wassen.

Het bronwater diende ook om de tempel van Apollo te besprenkelen. Het kwam van de twee rotsen die bekend stonden als de Faidriades en stortte zich als een beekje naar beneden, om zich onder Delfi te voegen bij de rivier de Pleistos. Volgens de Griekse schrijver Pausanias was het water heerlijk van smaak.

Deel:

Quis est? Hestiaios Pontikos, de man die de zon nooit zag op- of ondergaan

16 maart 2021

“De man die de zon nooit zag op- of ondergaan” is niet de titel van een roman, noch het verhaal van een gevangene, maar wel een uitspraak die een Hellenistische geleerde vol trots over zichzelf deed. Hij bedoelde hiermee dat hij geen tijd had om het op- en ondergaan van de zon te bewonderen, omdat hij zich de hele tijd aan zijn studie wijdde. Wie was hij?

Wel, het antwoord is eerder tragikomisch: onze man was een Hellenistische geleerde die ondanks al zijn wetenschappelijke inspanningen bijna volledig onbekend is gebleven, zowel in de Oudheid als bij moderne geleerden. Als hij recentelijk dan al eens vermeld werd, was het, zoals we zullen zien, enkel om de spot met hem te drijven. De naam van deze onfortuinlijke geleerde is Hestiaios Pontikos. Als je je nu afvraagt wie dit in godsnaam is, wees dan niet ongerust en ga de man niet opzoeken op Wikipedia of in een of andere wetenschappelijke encyclopedie, want dat zou vergeefse moeite zijn. Hestiaios is immers volledig afwezig in de moderne literatuur over de Oudheid, zelfs in de monumentale Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft.

Deel:
Categoriën: Hellenisme
De "colonnaded street" Apamea

Foto van de dag: Apamea

3 maart 2021

De “colonnaded street” Apamea in Syrië. De ruïnestad is geplunderd maar in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel is een deel van de colonnade te zien.

[Meer foto’s hier.]

Deel:
Tags: ,
De berg Nemrut

Nemrud Dagi: de Zetel van de goden

1 maart 2021

In 2008 maakte ik als kersverse oudhistorica een rondreis door (een deel van) Turkije. Tijdens deze reis stopten we onder andere bij een van de meest bijzondere bezienswaardigheden die ik ooit heb mogen aanschouwen: Nemrud Daǧi. Wat deze 2.134 meter hoge berg in de zuidoostelijke provincie Adiyaman zo uniek maakt, leest u hieronder.

Nemrud Dagi

Bovenop de berg Nemrud, gezeteld in de zuidoostelijke Turkse provincie Adiyaman, liet de befaamde koning Antiochus I Theos van het koninkrijk Commagene in 62 voor Christus een bijzonder monument bouwen, te weten; een 60 meter hoge tumulus opgemaakt uit 30.000 m³ gebroken stenen met een omvang van 150 meter. Deze indrukwekkende tumulus bedekt de laatste heilige rustplaats (hierothesion in het Grieks) van deze koning van Commagene. Minstens zo spectaculair is het heiligdom dat deze kunstmatige berg aan weerskanten omringt en via twee originele processieroutes bereikt kan worden.

Deel:
Categoriën: Anatolië, Hellenisme
Het Belevi-mausoleum

Het Belevi-mausoleum

20 februari 2021

Ik had het over de Babylonische Oorlog en mijn oud-docent Bert van der Spek, tevens auteur van het handboek waaraan ik een reeks wijd, herinnert me er terecht aan dat de ambities van Antigonos Eénoog en Seleukos de Overwinnaar niet zó verschillend waren. Ze wilden allebei een zo groot mogelijk gebied regeren, ruwweg zoals Alexander had gedaan, en Seleukos is daarin eigenlijk verder gekomen dan Antigonos. Als er een verschil is, is het dat Antigonos’ poging plaatsvond toen het Alexanderrijk nog iets van een levende herinnering was, terwijl Seleukos het veertig jaar na de dood van Alexander probeerde, toen de verdeeldheid in feite een al voldongen feit was geworden.

Seleukos, die heerste over een groot deel van Azië, kreeg zijn kans in 281 v.Chr., toen hij in een conflict verzeild raakte met Lysimachos, een andere opvolger van Alexander. Deze had vanuit Thracië een rijk opgebouwd rond de Egeïsche Zee. Efese was voor hem een residentie en daar wilde hij worden bijgezet. Zijn grafmonument stond veertien kilometer verderop op de plek die Belevi heet. Hij zou er alleen niet worden begraven.

Deel:
Categoriën: Hellenisme
Seleukos (Een onwaarschijnlijk goed bewaard bronzen beeld uit de Villa van de papyri in Herculaneum)

De Babylonische Oorlog (5)

19 februari 2021

[In 311 v.Chr. heroverde Seleukos Nikator, een van de opvolgers van Alexander de Grote, Babylonië op zijn tegenstander, Antigonos Eénoog. Wetend dat Antigonos naar hem zou optrekken, verzekerde Seleukos eerst zijn rug en versloeg vervolgens Antigonos’ zoon Demetrios. Het eerste deel van deze vijfdelige reeks over de Babylonische Oorlog was hier.]

Toen Antigonos in september 310 persoonlijk naar de stad kwam, moest er opnieuw om worden gevochten, zoals blijkt uit de Diadochenkroniek, die weliswaar vol lacunes is, maar waarvan de algemene strekking duidelijk is.

Deel:
Categoriën: Babylonië, Hellenisme
Demetrios Poliorketes (Louvre, Parijs)

De Babylonische Oorlog (4)

18 februari 2021

[In 311 v.Chr. heroverde Seleukos Nikator, een van de opvolgers van Alexander de Grote, Babylonië op zijn tegenstander, Antigonos Eénoog. Wetend dat Antigonos naar hem zou optrekken, verzekerde Seleukos eerst zijn rug. Het eerste deel van deze vijfdelige reeks over de Babylonische Oorlog was hier.]

Antigonos Eénoog was danig geschrokken van Seleukos’ snelle successen en stuurde zijn zoon Demetrios met vijfduizend Macedoniërs, tienduizend Griekse huurlingen en vierduizend ruiters richting Babylon. Demetrios kan niet voor februari 310 zijn begonnen aan zijn opmars en zal op zijn vroegst in maart in Babylonië zijn gearriveerd. De Babylonische boeren moeten hem hebben vervloekt, want op dat moment stond de gerst hoog en ze kon niet worden binnengehaald. Onze bron Diodoros van Sicilië schrijft (in de vertaling van Simone Mooij) het volgende:

Deel:
Categoriën: Babylonië, Hellenisme
Een hellenistische wapenrusting op een reliëf uit Efese

De Babylonische Oorlog (3)

17 februari 2021

[In 311 v.Chr. heroverde Seleukos, een van de opvolgers van Alexander de Grote, Babylon op zijn tegenstander, Antigonos Eénoog, die elders verwikkeld was in de Derde Diadochenoorlog. Het eerste deel van deze vijfdelige reeks over de Babylonische Oorlog was hier.]

Terwijl Seleukos Babylon en zijn citadel veoverde, rukte Antigonos op naar Syrië, dat door Seleukos’ bondgenoot Ptolemaios werd ontruimd. In december 311 tekenden de twee generaals en Kassandros van Macedonië een verdrag waarmee een einde kwam aan de Derde Diadochenoorlog. Ptolemaios offerde dus zijn bondgenoot op, want met zijn kleine leger zou Seleukos geen partij zijn voor de enorme, veel professionelere strijdmacht van Antigonos.

Deel:
Categoriën: Babylonië, Hellenisme