Boeken over Karthago

12 juni 2021

Oké mensen, ik heb jullie hulp even nodig. In januari verschijnt mijn boekje Hannibal in de Alpen. Zie boven. Daarin leg ik uit waarom we een ogenschijnlijk simpele vraag als “over welke bergpas trok het Karthaagse leger naar Italië?” niet beantwoorden kunnen. Op het eerste gezicht is een boek over een puzzel zonder oplossing even zinloos als het het Portugees vertalen van Wat & Hoe Portugees?, maar het is een leuk onderwerp om te tonen dat zelfs een eenvoudige vraag een oudheidkundige dwingt na te denken over tekstuele problemen, klimaatreconstructie, topiek, archeologie, statistiek, biologie, tekstkritiek, paleohydrologie en wat dies meer zij. Kortom, tweede-lijn-voorlichting.

Eerste Punische Oorlog

In de tussentijd groeide ook een tweede boekje, dat in maart zal verschijnen, en is gewijd aan de Eerste Punische Oorlog. Dat is iets meer eerste-lijn-voorlichting: ik presenteer wat er is gebeurd. Hoewel ik soms inga op de vraag waarom we weten wat we weten, is het verder eigenlijk allemaal rechttoe, rechtaan. Eerst een deel over de strijdende partijen, dan een deel over de oorlog zelf, tot slot een deel over de gevolgen.

Volgens onze voornaamste bron, Polybios, was dit “de langste, intensiefste en grootste oorlog uit de geschiedenis”. De bloedigste ook. Bij minimaal twee gelegenheden verloor Rome op één dag meer mensen dan in de slag bij Cannae – en de cijfers zijn voor antieke conflicten opmerkelijk robuust.

De gevolgen

De implicaties van de Eerste Punische Oorlog waren vérstrekkend. In de eerste plaats was de prijs die Rome voor de annexatie van Sicilië betaalde, te hoog geweest. Elke Italische familie had wel een zoon of neef verloren. Dus hielp Rome zich na afloop aan Sardinië, waarmee de Tweede Punische Oorlog onafwendbaar werd. Een tweede gevolg was de unificatie van Italië en een derde gevolg was de opkomst van Numidië, waar enkele beslissingen van Massinissa de Romeinen dwongen tot de verwoesting van Karthago.

Ik denk dat te verdedigen valt dat de Eerste Punische Oorlog beslissend is geweest. Hierna viel de Tweede Punische Oorlog niet langer te winnen. Alleen: die verdraaide Hannibal met z’n olifanten in de Alpen trekt alle aandacht naar zich toe, zodat de vierentwintig jaar van de Eerste Punische Oorlog in de schaduw staan van die vijftien dagen.

Griff nach der Weltmacht

Nu zit ik met een probleem: ik heb geen titel voor mijn boek. Althans niet in het Nederlands, want mijn persoonlijke werktitel was Griff nach der Weltmacht. En dat is helaas onvertaalbaar.

  • De Eerste Punische Oorlog. Dat is een optie, maar ik vind het wat saai. (De Boerenoorlog was overigens, ondanks een even saaie titel, een uitstekend boek.)
  • De langste, intensiefste en grootste oorlog uit de geschiedenis is ook een optie. Alleen is Polybios’ ooit terechte typering niet langer waar. Er zijn immers langere, intensievere en grotere oorlogen geweest.
  • De overschaduwde oorlog bekt niet en roept vragen op die niet nieuwsgierig maken.
  • Oorlog om Sicilië: misleidend. Het gaat niet over Patton.
  • De vergeten oorlog is een cliché – denk aan The Forgotten Battle (overigens een heel goede film).

Wie heeft een suggestie?

Deel dit blog:
Door berg en dal met Hannibal: de Alpen

Ik had u een stukje beloofd over Hannibals opmars naar de Alpen. Het probleem is, zoals ik in eerdere stukjes Read more

Door berg en dal met Hannibal: de Drac

De tocht van Hannibal over de Alpen mag dan een non-probleem zijn, het is een leuk onderwerp om uit te leggen Read more

Door berg en dal met Hannibal: het Eiland

Een van de problemen waarmee hannibalisten, zoals de Fransen degenen noemen die zich bezighouden met de onbeantwoordbare vraag waar Hannibal Read more

Door berg en dal met Hannibal: de Tricastijnen

Even afgezien van het feit dat de vraag waar Hannibal de Alpen overstak totaal irrelevant is en niet beantwoord kan Read more