Boeddhisme 6: een oosterse filosofie

Boeddha (Jaulian, Taxila)
14 mei 2021

Het Boeddhisme was vanaf ongeveer 400 BCE tot circa 700 CE de leidende godsdienst en filosofie van de toenmalige rijken in het huidige Afghanistan, Pakistan, Nepal en India. Daarna werd het verdrongen en overvleugeld door de oplevende hindoeïstische religies in hun moderne vormen en de islam. Het boeddhisme kon zich echter handhaven via China en werd een filosofie van het verre oosten. Maar daarvoor had het ook zijn invloed op de westerse wereld van de oudheid. In de filosofie beïnvloedde het boeddhisme denkers als Hegesias en Pyrrho wellicht zelfs rechtstreeks, en het opkomende christendom en andere religies en filosofieën waarschijnlijk indirect. Ook zijn er Hellenistisch-Boeddhistische rijken geweest. Alle reden om in deze serie de filosofie van het boeddhisme te bekijken. Het eerste deel is hier. (NB: de (meta)fysica van Boeddha is al eerder hier behandeld en blijft in deze serie daarom minder belicht.)

Het boeddhisme werd een belangrijke filosofie in India, en van daaruit verspreidde het zich in het huidige Pakistan en Afghanistan, met invloeden tot in Iran.

Er is zelfs twee eeuwen lang een hellenistisch-boeddhistisch rijk geweest: het Bactrische rijk, een afsplitsing van het Perzisch-hellenistische rijk, gelegen in het huidige Afghanistan en Pakistan.

In dit rijk, ook wel Bactrië genaamd, had de Griekse elite het boeddhisme verheven tot staatsgodsdienst. De Griekse beeldencultuur vermengde zich daar met het boeddhisme: er zijn beelden gevonden waarin Boeddha geflankeerd door Griekse helden als Achilles wordt afgebeeld. Men gaat er zelfs van uit dat de boeddhistische beelden een Griekse oorsprong hebben.

In het Midden-Oosten werd het boeddhisme eeuwen later echter volledig verdrongen door de islam. En ook in India is het boeddhisme niet uitgegroeid tot de belangrijkste filosofie. Oorspronkelijk kende de leer van Boeddha er een grote verspreiding, maar veel later werd het boeddhisme verdrongen toen de Mongolen in de dertiende eeuw India binnenvielen. Zij hielden er hun eigen religie op na, en daarnaast begon het traditionele Indiase hindoeïsme haar plaats meer en meer op te eisen.

In de eerste eeuw na onze jaartelling was het boeddhisme echter ook in China verspreid geraakt. Eerst werden alleen in het oude China boeddhistische scholen gesticht, later in het hele gebied rond China: Korea, Vietnam en Japan. In deze delen van de wereld is het boeddhisme wél veelal de leidende religie gebleven. Daarmee is het boeddhisme eerder een filosofie van het Verre Oosten geworden dan alleen een Indiase filosofie.

[Deze serie bevat een aantal hoofdstukken van het boek De wereld vóór God, waarin de filosofische stromingen van de oudheid, van China tot Rome, voor de leek zeer laagdrempelig maar toch vrij uitgebreid wordt uitgelegd. Het hele boek is hier te bestellen.]

Deel dit blog:
Boeddhisme 5: een religie zonder God

Het Boeddhisme was vanaf ongeveer 400 BCE tot circa 700 CE de leidende godsdienst en filosofie van de toenmalige rijken Read more

Boeddhisme 4: het achtvoudige pad

Het Boeddhisme was vanaf ongeveer 400 BCE tot circa 700 CE de leidende godsdienst en filosofie van de toenmalige rijken Read more

Boeddhisme 3: de leer van Boeddha

Het Boeddhisme was vanaf ongeveer 400 BCE tot circa 700 CE de leidende godsdienst en filosofie van de toenmalige rijken Read more

Boeddhisme 2: Boeddha en de Indiase filosofie

Het Boeddhisme was vanaf ongeveer 400 BCE tot circa 700 CE de leidende godsdienst en filosofie van de toenmalige rijken Read more


Categoriën: Indus-beschaving