Aristoteles 6: de Wetenschapper-filosoof

Aristoteles (Kunsthistorisch Museum Wenen)
13 april 2021

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische school, en het neoplatonisme, maar ook op de Arabische filosofie, via deze route weer op de filosofie van de late middeleeuwen in Europa, en legde hij een grondslag voor de empirische wetenschapsmethode, classificatie en logica. Daarbij weten we tegenwoordig ook veel over andere filosofen dankzij Aristoteles. In deze vijftiendelige serie bekijken we hem in detail. Het eerste deel is hier.]

Je moet je bedenken dat in de tijd van Aristoteles nog maar weinig sprake was van systematisch onderzoek. Daarbij sloegen zijn regels van de logica in als een bom. Aristoteles is dan ook de geschiedenis ingegaan als de wetenschapper-filosoof.

Net als Plato was Aristoteles ook een veelschrijver. Hij werkte zijn filosofie zorgvuldig uit in toegankelijk geschreven dialogen, die werden geroemd om hun literaire kwaliteit. Helaas zijn deze allemaal verloren gegaan.

Daarnaast schreef Aristoteles een immense hoeveelheid wetenschappelijke verhandelingen, in een veelal cryptisch academisch jargon. Van deze geschriften is naar schatting ongeveer de helft overgebleven. Helaas ging Aristoteles in die verhandelingen vaak nogal slordig te werk. Voor een wetenschapper maakte hij opmerkelijk veel waarnemingsfouten.

En omdat hij zoveel autoriteit genoot, had dit het grappige gevolg dat iedereen in de late middeleeuwen geloofde dat een vlieg vier poten had. Aristoteles had dat nu eenmaal zo opgeschreven. Dit zegt overigens meer over de manier van denken en voelen in de late middeleeuwen dan over Aristoteles.

Aristoteles’ werk is voor de filosofie ook belangrijk omdat hij de gewoonte had om bij de behandeling van een onderwerp eerst te bespreken wat al zijn voorgangers erover gezegd hadden. Systematisch te werk gaan, het was een hobby van Aristoteles. Het is aan hem te danken dat nog heel veel kennis van de presocratische filosofen tot ons is gekomen.

Maar uiteraard had deze filosoof naast zijn beroemd geworden methoden ook zijn eigen gedachten. Aristoteles hield zich niet beperkt tot de waarneming, de fysica en het juiste denken: zijn autoriteit is op meer gebaseerd dan alleen zijn wetenschap en logica. Aristoteles was net als zijn leermeester Plato een zogenaamde systeemfilosoof: een denker die zich niet alleen druk maakte om methoden van kennisvergaring, maar ook een denker die al zijn kennis in één samenhangend systeem probeerde te vatten.

[Morgen meer. Deze serie bevat een aantal hoofdstukken van het boek De wereld vóór God, waarin de filosofische stromingen van de oudheid, van China tot Rome, voor de leek zeer laagdrempelig maar toch vrij uitgebreid wordt uitgelegd. Het hele boek is hier te bestellen.]

Deel dit blog:
Aristoteles 13: de Staat volgens Aristoteles

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische Read more

Aristoteles 11: de Deugd volgens Aristoteles

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische Read more

Aristoteles 8: de Vormen van Aristoteles

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische Read more

Aristoteles 7: de Ziel

[Aristoteles staat bekend als de wetenschapper-filosoof. De invloed van zijn filosofie in de oudheid is enorm, op de eigen peripathetische Read more


Categoriën: Griekenland